Wyrok SN z dnia 11.06.1996 sygn. III ARN 20/96

Sygrantura: III ARN 20/96
Wydane przez: Sąd najwyższy
Z dnia: 1996-06-11
Skład: Andrzej Wróbel (sprawozdawca)

Wyrok z dnia 11 czerwca 1996 r.

III ARN 20/96

Jeżeli stwierdzone przez organ rejestrowy uchybienia w działalnoœci niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej dotyczš jedynie działalnoœci objętej nowym zgłoszeniem, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91 poz. 408 ze zm.), natomiast nie odnoszš się do działalnoœci wpisanej do rejestru zakładów opieki zdrowotnej, postępowanie w sprawie zmiany zakresu działalnoœci niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej ma pierwszeństwo przed postępowaniem w sprawie wykreœlenia tego zakładu z rejestru.

Przewodniczšcy SSN: Adam Józefowicz, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Jerzy Kwaœniewski, Walerian Sanetra, Andrzej Wróbel (sprawozdawca),

Sšd Najwyższy, z udziałem prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 1996 r. sprawy ze skargi Szpitali Prywatnych "K." SA w P. na decyzję Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 marca 1995 r. [...] utrzymujšcš w mocy decyzję Wojewody P. z 29 listopada 1994 r. [...] w przedmiocie wykreœlenia z rejestru zakładów opieki zdrowotnej majšcych siedzibę na terenie województwa p. na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sšdu Najwyższego [...] od wyroku Naczelnego Sšdu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 paœdziernika 1995 r., [...]

  • 1) u c h y l i ł  zaskarżony wyrok;

  • 2) u c h y l i ł  zaskarżonš decyzję Ministra Zdrowia i

Opieki Społecznej z dnia 30 marca 1995 r., [...] oraz poprzedzajšcš jš decyzję Wojewody P. z dnia 29 listopada 1994 r., [...]

  • 3) z a s š d z i ł od Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej na rzecz Szpitali Prywatnych "K." SA w P. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym Sšdem Administracyjnym.

U z a s a d n i e n i e

Wojewoda P. decyzjš z dnia 26 marca 1993 r. [...] wpisał Szpitale Prywatne "K." Spółka z o.o. Klinika Położniczo-Ginekologiczna do rejestru zakładów opieki zdrowotnej majšcych siedzibę na obszarze województwa p., w której ustalono m.in., że podstawowymi kierunkami działalnoœci sš "działalnoœć stacjonarna: oddział położniczo-ginekologiczny - 19 łóżek, działalnoœć ambulatoryjna: - specjalistyczna opieka zdrowotna w zakresie ginekologii i położnictwa oraz chirurgii, -działalnoœć laboratoryjna i diagnostyczna". Jako podmiot, który utworzył zakład został wymieniony Wojciech K. Decyzja zawiera także wzmiankę o gospodarce finansowej zakładu: "Zakład samofinansujšcy niepubliczny; œrodki z odpłatnych œwiadczeń zdrowotnych".

W zwišzku z licznymi informacjami prasowymi dotyczšcymi udzielania na terenie powyższego niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej œwiadczeń okulistycznych przez lekarzy rosyjskich, Wojewoda P. pismem z dnia 22 marca 1994 r. [...], skierowanym do Wojciecha K. - Prezesa Zarzšdu Spółki i jednoczeœnie właœciciela zakładu, stwierdził, że Szpitale Prywatne "K." nie mogš prowadzić działalnoœci leczniczej w zakresie okulistyki, bowiem wykracza to poza kierunki działalnoœci zakładu okreœlone w powyższej decyzji, a ponadto œwiadczeń zdrowotnych na terytorium Polski mogš udzielać tylko osoby posiadajšce prawo wykonywania zawodu, wydane przez właœciwš Izbę Lekarskš. Wojewoda wezwał Prezesa Zarzšdu Spółki do złożenia wyjaœnień w tej kwestii.

Pismem z dnia 24 marca 1994 r. [...] Dyrektor Wydziału Zdrowia Urzędu Wojewódzkiego w P. zarzšdził przeprowadzenie kontroli Szpitali Prywatnych "K." w zwišzku z podjętš przez ten zakład opieki zdrowotnej działalnoœciš w zakresie okulistyki.

Wojciech K. w piœmie z dnia 24 marca 1994 r. zgłosił Wojewodzie P. "rozszerzenie zakresu usług medycznych o chirurgię oka czyli okulistykę", powołujšc jako podstawę prawnš zgłoszenia art. 14 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91 poz. 408 ze zm.).

W odpowiedzi na to pismo, a także na pismo Prezesa Zarzšdu Spółki z dnia 28 marca 1994 r. zawierajšce wyjaœnienia w sprawie œwiadczenia usług zdrowotnych w zakresie okulistyki przez lekarzy rosyjskich, Wojewoda P. pismem z dnia 31 marca 1994 r. [...] wezwał do natychmiastowego zawieszenia działalnoœci zakładu w zakresie œwiadczeń okulistycznych pod rygorem wykreœlenia z rejestru zakładów opieki zdrowotnej. Jednoczeœnie wezwano wnioskodawcę, w zwišzku ze zgłoszeniem w piœmie z dnia 24 marca 1994 r. rozszerzenia działalnoœci o specjalistyczne œwiadczenia okulistyczne, do przedłożenia dokumentów pozwalajšcych na dokonanie stosownych wpisów w rejestrze zakładów opieki zdrowotnej, a to aneksu do Statutu "K." uwzględniajšcego zmianę rodzaju i zakresu jej działalnoœci oraz danych personalnych osoby (osób) wraz z dokumentami uprawniajšcymi do wykonywania zawodu lekarza okulisty.

W odpowiedzi na powyższe wezwania Prezes Zarzšdu Spółki przy piœmie z dnia 11 kwietnia 1994 r. złożył w tym samym dniu w sekretariacie Wojewody P. uchwałę Rady Nadzorczej z dnia 19 stycznia 1994 r. o zmianach w statucie Spółki dotyczšcych poszerzenia działalnoœci o okulistykę oraz kserokopie dokumentów lekarza okulisty zatrudnionego w szpitalu prowadzonym przez Spółkę, wnoszšc jednoczeœnie o dokonanie odpowiedniego wpisu w rejestrze.

Wojewoda P. pismem z dnia 13 kwietnia 1994 r. [...] upoważnił wymienionych w tym piœmie lekarzy do przeprowadzenia jednorazowej kontroli Szpitali Prywatnych "K." w przedmiocie udzielania œwiadczeń specjalistycznych w zakresie okulistyki i warunków sanitarnych. W wyniku tej kontroli przeprowadzonej w dniu 21 kwietnia 1994 r. ustalono, w oparciu o ustne wyjaœnienia Wojciecha K., że operacje okulistyczne sš wykonywane w tym zakładzie przez dwóch lekarzy rosyjskich od dnia 8 kwietnia 1994 r. Wobec braku zaproszenia dla tych lekarzy i odmowy podania przez Wojciecha K. danych personalnych tych lekarzy uznano, że nie sš spełnione warunki z art. 7 ustawy z dnia 28 paœdziernika 1950 r. o zawodzie lekarza (Dz. U. Nr 50, poz. 458 ze zm.). W piœmie z dnia 22 kwietnia 1994 r. zawierajšcym wniosek o natychmiastowe wykreœlenie powyższego zakładu opieki zdrowotnej komisja, która przeprowadziła kontrolę, stwierdziła, że w Szpitalach Prywatnych "K." nie jest zatrudniona osoba odpowiedzialna za udzielanie œwiadczeń zdrowotnych. W dacie wpisu do rejestru osoba taka była zatrudniona w zakładzie, lecz lekarz ten został zwolniony we wrzeœniu 1993 r.

Pismem z dnia 27 kwietnia 1994 r. [...] Wojewoda P., nawišzujšc do wyników kontroli, wyznaczył dzień 5 maja 1994 r. jako ostateczny termin usunięcia uchybień w działalnoœci zakładu polegajšcych na tym, że w zakładzie nie jest zatrudniona osoba odpowiedzialna za udzielanie œwiadczeń zdrowotnych a ponadto zachodzi podejrzenie, że œwiadczenia specjalistyczne w zakresie okulistyki sš udzielane przez osoby nie posiadajšce wymaganych uprawnień. W przypadku nie usunięcia wskazanych uchybień podjęta zostanie decyzja przewidziana w art. 15 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

Pismem z dnia 27 kwietnia 1994 r. Dyrektor Wydziału Zdrowia Urzędu Wojewódzkiego w P., w nawišzaniu do pisma Wojewody P. z dnia 31 marca 1994 r., wezwał Wojciecha K. do nadesłania informacji na temat rodzaju i zakresu œwiadczeń specjalistycznych z zakresu okulistyki, które będš udzielane w "K." oraz danych personalnych osoby(osób) wraz z dokumentami uprawniajšcymi do wykonywania zawodu lekarza, niezbędnych do wydania decyzji administracyjnej o rozszerzeniu profilu działalnoœci "K."

W odpowiedzi na wezwanie Wojewody P. zawarte w piœmie z dnia 27 kwietnia 1994 r. Prezes Zarzšdu Spółki w piœmie z dnia 16 maja 1994 r. stwierdził, że usunięcie braku nie podnoszonego przy pierwszym wpisie polegajšcego na nieokreœle-niu osoby odpowiedzialnej za udzielanie œwiadczeń jest niewykonalne w terminie 5-ciu dni, a dane personalne lekarza okulisty zostały przesłane w wyżej wymienionym piœmie z dnia 14 kwietnia 1994 r. Jednoczeœnie wniósł o wydanie decyzji rejestrujšcej działalnoœć okulistycznš.

W piœmie Prezesa Zarzšdu Spółki z dnia 16 maja 1994 r., złożonym w sekretariacie Wojewody P. w tym samym dniu, jako lekarz odpowiedzialny za udzielanie œwiadczeń zdrowotnych w Szpitalach "K." została wymieniona dr Jolanta S., a do pisma załšczono "Zakres œwiadczonych usług i cennik usług okulistycznych". W piœmie stwierdzono ponadto, że zabiegi wykonujš zaproszeni lekarzy rosyjscy po wspólnej diagnostyce, konsultacji i stwierdzeniu koniecznoœci dokonania zabiegu. Ponownie wniesiono o zarejestrowanie poszerzenia profilu działalnoœci Szpitali Prywatnych "K.".

W piœmie z dnia 16 maja 1994 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że warunki sanitarne w skontrolowanych pomieszczeniach Szpitala nie budziły zastrzeżeń, a w trakcie kontroli oddziału okulistycznego uchybień sanitarnych nie stwierdzono.

Wojewoda P. decyzjš z dnia 16 maja 1994 r. [...] wykreœlił z rejestru zakładów opieki zdrowotnej majšcych siedzibę na obszarze województwa p. Szpitale Prywatne "K."

S.A. Klinika Położniczo-Ginekologiczna, uzasadniajšc decyzję brakiem w szpitalu osoby (kierownika) odpowiedzialnej za udzielanie œwiadczeń zdrowotnych, co stanowi rażšce naruszenie art. 10 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej i nie usunięciem tego uchybienia w terminie wskazanym przez Wojewodę, tj. do dnia 5 maja 1994 r.

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 1994 r. [...] Dyrektor Wydziału Zdrowia Urzędu Wojewódzkiego w P., działajšcy z upoważnienia Wojewody P., zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozszerzenia działalnoœci Szpitali Prywatnych "K." S.A. - Klinika Położniczo-Ginekologiczna o specjalistyczne usługi medyczne w zakresie okulistyki z powodu toczšcego się postępowania odwoławczego w sprawie wykreœlenia tych Szpitali z rejestru zakładów opieki zdrowotnej, powołujšc jako podstawę prawnš rozstrzygnięcia art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 k.p.a.

Od powyższej decyzji Wojewody P. z dnia 16 maja 1994 r. pełnomocnik strony wniósł odwołanie, w którym zarzucił m.in. brak podstaw do uznania, że "K." S.A. nie zatrudniała osoby kierujšcej, posiadajšcej odpowiednie kwalifikacje, nie wyznaczenie realnego terminu do zatrudnienia takiej osoby, nie uwzględnienie wniosku o przedłużenie wyznaczonego terminu do dnia 16 maja 1994 r., a nadto naruszenie art. 7 k.p.a.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej decyzjš z dnia 27 lipca 1994 r. [...] uchylił zaskarżonš decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego wymaga rozważenia, czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji był zatrudniony zastępca kierownika zakładu opieki zdrowotnej odpowiedzialny za udzielanie œwiadczeń zdrowotnych, o odpowiednich kwalifikacjach. Należało zatem uwzględnić, że strona zawarła umowę o pracę z lekarzem Jolantš S., co wskazuje na podjęcie działań, które mogły doprowadzić do usunięcia uchybień, stanowišcych podstawę do wykreœlenia Szpitali z rejestru. Ponadto wyjaœnienia wymaga sprawa zatrudnienia w Zakładzie lekarzy cudzoziemców oraz œwiadczenia przez nich usług okulistycznych bez dokonania zmiany wpisu w rejestrze. Zdaniem organu odwoławczego wyjaœnienia wymaga również, czy w okresie poprzedzajšcym wydanie zaskarżonej decyzji lekarz Karol R. pełnił obowišzki kierownika zakładu.

Wojewoda P. postanowieniem z dnia 24 sierpnia 1994 r. [...] podjšł z urzędu postępowanie w sprawie rozszerzenia działalnoœci Szpitali Prywatnych "K." o œwiadczenia zdrowotne z zakresu okulistyki. Równoczeœnie zobowišzał Szpitale do nadesłania w terminie 14 dni informacji dotyczšcych zakresu œwiadczeń okulistycznych, osób wykonujšcych i nadzorujšcych wykonywanie tych usług, systemu tych œwiadczeń i aparatury wykorzystywanej przy œwiadczeniu usług.

W piœmie z dnia 29 sierpnia 1994 r. Wojewoda P. wezwał Prezesa Zarzšdu Spółki do nadesłania w terminie 14 dni dokumentów potwierdzajšcych, że w okresie poprzedzajšcym wydanie decyzji przez organ I instancji obowišzki kierownika "K." S.A., odpowiedzialnego za udzielanie œwiadczeń zdrowotnych, pełnił lek. med. Karol R. i posiadał odpowiednie do tego kwalifikacje oraz dokumentacji potwierdzajšcej kwalifikacje lek. med. Jolanty S. do pełnienia funkcji zastępcy kierownika "K." S.A. odpowiedzialnego za udzielanie œwiadczeń zdrowotnych, a ponadto o wyjaœnienie, czy w "K." S.A. œwiadczenia zdrowotne z zakresu okulistyki wykonujš cudzoziemcy. Przy piœmie z dnia 13 wrzeœnia 1994 r. Prezes Zarzšdu Spółki przekazał dokumenty dotyczšce zatrudnienia i kwalifikacji lekarzy, wykaz sprzętu medycznego oraz œwiad-

czonych usług. Wskazał, że wniosek dotyczšcy poszerzenia działalnoœci Szpitali o okulistykę zostanie uzupełniony w najbliższym czasie.

Postanowieniem z dnia 26 wrzeœnia 1994 r. [...] Wojewoda P. dopuœcił Naczelnš Izbę Lekarskš w Warszawie oraz [...] Okręgowš Izbę Lekarskš do udziału w postępowaniu w sprawie wykreœlenia z rejestru zakładów opieki zdrowotnej Szpitali Prywatnych "K" na prawach strony.

Wojewoda P. pismem z dnia 26 wrzeœnia 1994 r. [...] zawiadomił Wojciecha K. o zamierzonym przeprowadzeniu w dniach 6-11 paœdziernika 1994 r. w Szpitalach Prywatnych "K." dowodu z oględzin dokumentacji medycznej, akt osobowych, pomieszczeń oraz aparatury medycznej, w tym zwłaszcza wykorzystywanej przy zabiegach okulistycznych.

Dyrektor Urzędu Wojewódzkiego pismami z dnia 28 wrzeœnia 1994 r. upoważnił "na podstawie art. 85 k.p.a." wymienione w tych pismach osoby do przeprowadzenia wskazanego wyżej dowodu z oględzin. Pełnomocnik Szpitali Prywatnych "K." S.A. w piœmie z dnia 3 paœdziernika 1994 r. wniósł o przeprowadzenie dowodu z oględzin wyłšcznie przez lub przy udziale lekarzy wykonujšcych zawód poza terenem Miasta P. lub poza obszarem [...] Okręgowej Izby Lekarskiej. W odpowiedzi na to pismo Wojewoda P. w piœmie z dnia 11 paœdziernika 1994 r. stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłšczenie z udziału w przeprowadzeniu dowodu z oględzin prof. Krystyny P. oraz dr med. Józefa S. z uwagi na pełnienie przez te osoby funkcji publicznych, zwišzanych ze sprawowaniem nadzoru merytorycznego w zakresie okulistyki, a nadto w ich dotychczasowym postępowaniu nie zauważono jakichkolwiek uchybień, w tym nieprzychylnego stanowiska w stosunku do "K." S.A.

W protokole z dnia 14 paœdziernika 1994 r. z przeprowadzenia, w dniach 6,7 i 10 paœdziernika 1994 r. w Szpitalach Prywatnych "K." S.A. dowodu z oględzin stwierdzono , że :

  • 1. w zakresie wymagań zatrudnienia na stanowisku zastępcy kierownika lub na stanowisku odpowiedzialnym za udzielanie œwiadczeń zdrowotnych - w księdze rejestrowej zakładu zawarty jest wpis, iż kierownikiem zakładu jest Jerzy K., posiadajšcy wymagane kwalifikacje i uprawnienia; lekarz Karol R. posiadajšcy wymagane kwalifikacje przejšł obowišzki kierownika szpitala (ordynatora) od dnia 25 czerwca 1993 r. do dnia 27 marca 1994 r.;. lekarz Jolanta S. posiadajšca odpowiednie kwalifikacje została zatrudniona na stanowisku zastępcy kierownika szpitala d/s udzielania œwiadczeń medycznych(ordynatora oddziału okulistycznego)od dnia 16 maja 1994 r.

  • 2. w zakresie kwalifikacji i kompetencji osób udzielajšcych œwiadczeń zdrowotnych w specjalnoœci okulistyka - z dniem 13 kwietnia 1994 r. zatrudniono w wymiarze 1/2 etatu lek. med. R. L.; œwiadczenia zdrowotne w zakresie okulistyki sš udzielane przez lekarzy rosyjskich nie posiadajšcych prawa wykonywania zawodu lekarza w Polsce; w szpitalu pracujš dwie pielęgniarki rosyjskie nie posiadajšce prawa wykonywania zawodu w Polsce.

  • 3. w zakresie prawidłowoœci prowadzonej dokumentacji medycznej - ksišżka operacyjna bloku okulistycznego nie zawiera zapisów rozpoznania przedoperacyjnego, opisu operacji, własnoręcznego podpisu operatora. Rozpoznanie przedoperacyjne opisane jest natomiast w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego. Oględziny dokumentacji: karta choroby, karta goršczkowa, karta zleceń lekarskich wykazały, że brak jest na nich podpisu lekarza prowadzšcego.

  • 4. dwóch przedstawicieli Wojewody P. nie zostało dopuszczonych do oględzin dokumentacji bloku operacyjnego i używanych na Oddziale Okulistycznym materiałów.

Wojewoda P. w piœmie z dnia 7 listopada 1994 r. [...], powołujšc art. 15 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej oraz dokonane w postępowaniu administracyjnym ustalenia, wyznaczył dzień 15 listopada 1994 r. jako ostateczny termin usunięcia wskazanych uchybień pod rygorem wykreœlenia Szpitali Prywatnych "K." S.A. z rejestru zakładów opieki zdrowotnej. Wobec nie przyjęcia tego pisma przez pracowników Szpitala pismem z dnia 18 listopada 1994 r. powyższy termin został przedłużony do dnia 28 listopada 1994 r. Z uwagi na ponownš odmowę przyjęcia pisma zostało ono doręczone w trybie art. 44 k.p.a.

W piœmie z dnia 24 listopada 1994 r. Prezes Zarzšdu Spółki stwierdził, że pielęgniarki rosyjskie od dnia 15 listopada 1994 r. nie wykonujš praktyki pielęgniarskiej, a ponadto że do lekarzy rosyjskich ma zastosowanie art. 7 ustawy z 1950 r. o zawodzie lekarza.

Decyzjš z dnia 29 listopada 1994 r. [...] Wojewoda P. wykreœlił Szpitale Prywatne "K." z rejestru zakładów opieki zdrowotnej majšcych siedzibę na obszarze województwa p. W ocenie Wojewody zebrany materiał dowodowy uzasadnia stwierdze

nie, że lekarze rosyjscy udzielali œwiadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, nie posiadajšc wymaganego przez art. 3 ustawy o zawodzie lekarza zezwolenia. Nie znajduje natomiast potwierdzenia teza, że lekarze cudzoziemcy wykonujš zabiegi okulistyczne na podstawie art. 7 tej ostatniej ustawy. Zasadny jest zatem zarzut naruszenia przez Szpitale Prywatne "K." S.A. przepisu art. 10 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej nie tylko w znaczeniu formalnym, lecz również ze względu na konsekwencje odnoszšce się bezpoœrednio do pacjentów. Ponadto strona nie usunęła uchybień w wyznaczonym terminie, poza uchybieniem dotyczšcym zatrudnienia pielęgniarek rosyjskich.

Decyzjš z dnia 1 grudnia 1994 r. [...] Wojewoda P. umorzył postępowanie w sprawie rozszerzenia działalnoœci Szpitali Prywatnych "K." o œwiadczenia zdrowotne w zakresie okulistyki podajšc w uzasadnieniu, że stało się ono bezprzedmiotowe wskutek wykreœlenia Szpitali z rejestru zakładów opieki zdrowotnej.

W odwołaniu od decyzji z dnia 29 listopada 1994 r. wniesionym przez Prezesa Zarzšdu Spółki wskazano, że decyzja narusza art. 15 ustawy, ponieważ usunięcie uchybień w wyznaczonych przez Wojewodę terminach było niewykonalne, a ponadto decyzjš wykreœlono cały zakład, mimo że zastrzeżenia dotyczš jedynie okulistyki. Powołujšc się na opinie prawne dołšczone do odwołania strona podniosła, że Wojewoda dokonał interpretacji art. 3 i 7 ustawy o zawodzie lekarza na niekorzyœć Szpitali Prywatnych "K."

[...] Okręgowa Izba Lekarska w P. oraz Naczelna Izba Lekarska w Warszawie wniosła o oddalenie odwołania podnoszšc m.in., że już samo naruszenie statutu zakładu opieki zdrowotnej stanowi wystarczajšcej podstawę do wykreœlenia z rejestru. Wskazano ponadto, że takš podstawę stwarza powierzenie wykonywania zabiegów okulistycznych osobom nie posiadajšcym odpowiednich uprawnień i kwalifikacji zawodowych do ich wykonywania.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej decyzjš z dnia 30 marca 1995 r. [...] utrzymał w mocy zaskarżonš decyzję. W obszernym uzasadnieniu Minister przytoczył następujšce argumenty:

  • 1. Niesporne jest, że lekarze rosyjscy udzielali w szpitalu œwiadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ustawy o zawodzie lekarza, nie posiadajšc zezwolenia na wykonywanie zawodu lekarza w Polsce, co stanowi naruszenie tego przepisu. Zebrany materiał dowodowy nie pozwala przyjšć, że lekarze rosyjscy wykonywali wyłšcznie zabiegi wynikajšce z narad, na które zostali zaproszeni przez lekarzy polskich, bowiem wykonywali zabiegi w sposób cišgły, posiadali wyłšcznoœć na ich przeprowadzanie oraz brak było pisemnych zaproszeń dla tych lekarzy do uczestnictwa w naradach. Za zaproszenie w rozumieniu art. 7 ustawy o zawodzie lekarza nie można uznać umowy o współpracy między szpitalami Prywatnymi "K." a Instytutem Mikrochirurgii Oka w K. Zaproszenie do współdziałania może bowiem obejmować w takim przypadku tylko i wyłšcznie zabiegi po konsylium w zakładzie opieki zdrowotnej, z którego powinna być sporzšdzona stosowna dokumentacja. Zaproszenie powinno nastšpić do konkretnego przypadku lub rodzaju schorzenia, które polskim lekarzom stwarzajš trudnoœci diagnostyczne lub lecznicze. Powyższy przepis ustawy o zawodzie lekarza, jako lex specialis, nie może być interpretowany rozszerzajšco.

  • 2. W œwietle opinii prof. Krystyny P. należy przyjšć, że zabiegi okulistyczne wykonywane w szpitalu mogš być wykonywane w innych zakładach opieki zdrowotnej w szerszym zakresie, z wykorzystaniem nowoczeœniejszego sprzętu medycznego, niż œwiadczone w Szpitalach Prywatnych "K.", a zatem nie może być więc mowy o żadnych nowych osišgnięciach nauki .

  • 3. Szpitale Prywatne "K." naruszyły przepisy prawa dotyczšce nadzoru nad zakładami opieki zdrowotnej poprzez utrudnienie wizytacji Szpitala oraz odmowę udostępnienia dokumentacji medycznej

  • 4. Spółka prowadzšc niepubliczny zakład opieki zdrowotnej rażšco naruszyła prawo oraz statut zakładu poprzez nieuzyskanie wpisu do rejestru w zakresie œwiadczeń okulistycznych, jak również w zakresie dotyczšcym zmian na stanowisku kierownika zakładu opieki zdrowotnej

  • 5. Zarzut odwołania, że w przypadku stwierdzenia powyższych uchybień, wykreœleniu z rejestru nie podlega cały szpital, a jedynie częœć w zakresie œwiadczeń okulistycznych, jest nietrafny z przyczyn oczywistych

  • 6. W œwietle zebranego materiału dowodowego nie do przyjęcia jest zarzut odwołania, że Wojewoda nie wyznaczył terminu usunięcia uchybień

  • 7. W interesie publicznym jest, aby udzielanie œwiadczeń znajdowało się w rękach osób posiadajšcych odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia oraz dokonywało się w zakładach opieki zdrowotnej, nie naruszajšcych porzšdku prawnego.

  • 8. Nie można czynić zarzutu organom administracji publicznej, że podejmujš czynnoœci przewidziane w przepisach prawa w celu zapewnienia przestrzegania prawa przez zakłady opieki zdrowotnej.

W skardze do sšdu administracyjnego Szpitale Prywatne "K." zarzuciły powyższej decyzji rażšce naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 15 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. W uzasadnieniu skargi wskazano, że art. 3 ustawy o zawodzie lekarza nie ma zastosowania w sprawie, bowiem wykonywanie zawodu lekarza łšczy się œciœle z otrzymywaniem wynagrodzenia za pracę œwiadczonš w ramach stosunku pracy lub wykonywania wolnego zawodu, a ponadto cechuje go element stałoœci, nie zaœ cecha doraœnego działania. Podstawę prawnš współpracy między Szpitalami Prywatnymi "K." a Instytutem Mikrochirurgii Oka w K. stanowi natomiast art. 7 tej ustawy. Z wyjaœnień lekarza Jolanty S. wynika, że narady wymagane przez ten przepis odby-

wajš się, a wykonywanie znacznej liczby zabiegów przeprowadzanych w szpitalu nie ma w sprawie żadnego znaczenia, bowiem powyższy przepis nie ogranicza tej liczby, która wynika z narad. Brak pisemnych zaproszeń jest także pozbawiony znaczenia prawnego, ponieważ przepis art. 7 ustawy nie okreœla formy tych zaproszeń. Skarżšcy podważa wiarygodnoœć opinii prof. Krystyny P. ze względu na jej nie

przychylne Szpitalowi wypowiedzi w prasie i pismach kierowanych w różnych postępowaniach. Zaprzecza ponadto, że lekarz S. była jedynym polskim okulistš zatrudnionym w szpitalu, skoro od grudnia 1994 r. jest tam zatrudniona na podstawie zlecenia dr Maria W. W kwestii œwiadczeń okulistycznych skarżšcy podniósł, że odpowiednia zmiana została dokonana w statucie Spółki, a fakt rozszerzenia działalnoœci o te œwiadczenia został zgłoszony w przepisanym trybie Wojewodzie P.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wskazał ponadto, że dokonanie wskazanych zmian w statucie Spółki nie jest równoznaczne z wypełnieniem dyspozycji art. 14 ust. 1 ustawy. Nie do przyjęcia jest twierdzenie skarżšcego, że wypełnił obowišzek zgłoszenia rozszerzenia działalnoœci Szpitala Wojewodzie, ponieważ pomimo wezwania nie wystšpił z kompletnym wnioskiem o takie rozszerzenie.

Pełnomocnik Naczelnej Rady Lekarskiej w obszernym piœmie wniósł o oddalenie skargi. W ocenie Rady pojęcie "zaproszenie" użyte w art. 7 ustawy o zawodzie lekarza nie może być interpretowane rozszerzajšco, a odnosi się tylko i wyłšcznie do zabiegów po konsylium w zakładzie leczniczym. Materiał dowodowy nie zezwala na przyjęcie, że lekarze rosyjscy byli zapraszani do wykonywania zabiegów w rozumieniu tego przepisu ustawy.

Brak jest także podstaw do przyjęcia, że wykonywanie zawodu lekarza musi być zwišzane z zatrudnieniem. Lekarze cudzoziemcy nie mogš bez uzyskania wymaganych prawem zezwoleń wykonywać tego zawodu w Polsce w ogóle, a nie tylko w jakimœ bliżej nieokreœlonym czasie.

W ocenie Rady wykonywanie w zakładach opieki zdrowotnej zawodu lekarza jest czynnoœciš koncesjonowanš, której formy i zakres prowadzenia nie sš pozostawione swobodzie przedsiębiorstwa, a zatem powołanie się skarżšcego na art. 7 k.p.a. nie jest trafne.

Naczelny Sšd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 paœdziernika 1995 r. [...] skargę Szpitali Prywatnych "K." oddalił. W ocenie Sšdu przewidziana w art. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalnoœci gospodarczej (Dz. U. Nr 41 poz. 324 ze zm.) zasada wolnoœci gospodarczej nie może być przenoszona do działalnoœci Szpitali Prywatnych "K." Z treœci art. 1 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej wynika oczywista odrębnoœć działalnoœci zakładu opieki zdrowotnej od działalnoœci gospodarczej. Sšd uznał, że art. 14 ust. 1 tej ostatnio wymienionej ustawy ustanawiajšcy obowišzek zgłoszenia organowi rejestrowemu zmiany majšcej istotne znaczenie dla zaspokajania potrzeb zdrowotnych ludnoœci nie może być interpretowany ze szkodš dla zasadniczego przedmiotu ochrony, jakim jest ochrona życia i zdrowia pacjentów. Zatem samo zgłoszenie takiej zmiany organowi rejestrowemu nie oznacza dopuszczalnoœci wykraczania poza zarejestrowanš podstawowš działalnoœć. Dokonanie zmiany zakresu podstawowej działalnoœci leczniczej nie jest bowiem jedynie czynnoœciš techniczno-rejestrujšcš, co oznacza, że podjęcie nowej działalnoœci jest dopuszczalne dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru.

Tego rodzaju naruszenie prawa a także bezzasadne ograniczanie przeprowadzania kontroli oraz uchybienia w zakresie obsady kierownika zakładu opieki zdrowotnej dowodzš, że decyzja o wykreœleniu Szpitali Prywatnych "K." mieœci się w granicach przewidzianego w art. 15 ustawy uznania administracyjnego. Natomiast twierdzenie strony skarżšcej, że w sytuacji, gdy wskazane wyżej przesłanki wykreœlenia dotyczš tylko okulistyki, to nie było podstaw do wykreœlenia całego zakładu jest oczywiœcie błędne, skoro rozszerzenie działalnoœci szpitala o okulistykę nie nastšpiło.

NSA stwierdził, że zarzut faktycznej niemożnoœci usunięcia uchybień w zwišzku z wyznaczonym terminem jest niewiarygodny już choćby z tego względu, że wojewoda pismem z dnia 22 marca 1994 r. wezwał do ich usunięcia, a działalnoœć ta nie została zakończona do czasu rozprawy sšdowej, tj. do dnia 19 wrzeœnia 1995 r.

Nie sš trafne zarzuty błędnej wykładni art. 3 i 7 ustawy o zawodzie lekarza. W ocenie Sšdu wykonywanie zawodu jest kategoria odrębnš, nie majšcš bezpoœredniego zwišzku z zatrudnieniem, co wynika m.in. z uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 27 kwietnia 1995 r. Ponadto iloœć, zakres i okolicznoœci zabiegów wykonywanych przez lekarzy rosyjskich a nadto treœć umowy z dnia 27 stycznia 1994 r. dowodzš, że lekarze rosyjscy wykonywali zawód lekarza w rozumieniu art. 3 ustawy o zawodzie lekarza, a nie na podstawie art. 7 tej ustawy. NSA uznał zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. za dowolny, bowiem w interesie publicznym i słusznym interesie strony leży wykreœlenie z rejestru zakładów opieki zdrowotnej takiego zakładu, który odznacza się wyjštkowo lekceważšcym stosunkiem do podstawowych zasad zawartych w ustawodawstwie służby zdrowia Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższy wyrok zaskarżył rewizjš nadzwyczajnš Pierwszy

Prezes Sšdu Najwyższego, zarzucajšc rażšce naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, art. 207 § 1 i 2 pkt 1 i 3 k.p.a. oraz naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i decyzji obu instancji oraz wstrzymanie wykonania wyroku i tych decyzji

W ocenie Pierwszego Prezesa Sšdu Najwyższego wykreœlenie zakładu opieki zdrowotnej na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej jest œrodkiem ostatecznym, co może nastšpić tylko w interesie społecznym, gdy dotychczasowe œrodki oddziaływania na podmiot prowadzšcy taki zakład zawiodły. Ponadto termin usunięcia uchybień w działalnoœci zakładu powinien korespondować z rodzajem uchybień okreœlonych w wezwaniu, co oznacza, że nie jest dopuszczalne wykreœlenie zakładu z rejestru, jeżeli z przyczyn obiektywnych spełnienie takiego obowišzku nie jest możliwe. W interesie społecznym leży bowiem, aby wszelkie zastrzeżenia organu rejestrowego były formułowane przed wydaniem decyzji o wykreœleniu z rejestru. Tylko wtedy istnieje realna szansa na usunięcie ewentualnych sprzecznoœci w zakresie służby zdrowia, a takiej szansy Wojewoda P. w wezwaniu z dnia 7 listopada 1994 r. nie stworzył Szpitalom Prywatnym "K."

Odnoœnie do relacji między art. 14 a 15 ustawy Pierwszy Prezes Sšdu Najwyższego wyraził poglšd, że przedmiotem sporu była przede wszystkim sprawa dopuszczalnoœci rozszerzenia działalnoœci Szpitali o okulistykę poczšwszy od dnia 8 kwietnia 1994 r. Należy zatem przyjšć, że zgłoszenie w trybie art. 14 ustawy spowodowało wszczęcie postępowania o dokonanie stosownego wpisu w rejestrze zakładów opieki zdrowotnej i w ramach tego postępowania, a nie postępowania przewidzianego w art. 15, należało rozstrzygnšć, czy Szpitale Prywatne "K." spełniajš wymagania okreœlone w art. 9-11 ustawy w zakresie pozwalajšcym na objęcie ich działalnoœciš również œwiadczeń w dziedzinie okulistyki. W ocenie wnoszšcego rewizję nadzwyczajnš termin, o którym mowa w art. 14 ustawy należy liczyć od dnia dokonania zmiany w statucie zakładu, nie zaœ od dnia dokonania realnej zmiany profilu działalnoœci leczniczej.

Pierwszy Prezes Sšdu Najwyższego wyraził poglšd, że postępowanie w sprawie zmiany profilu działalnoœci leczniczej, mimo jego oczywistego pierwszeństwa przed postępowaniem o wykreœlenie z rejestru nie było faktycznie prowadzone, bowiem organ I instancji uznał, że jego powinnoœciš jest przede wszystkim zakończenie tego ostatniego postępowania. Tymczasem organ ten powinien był zawiesić lub wstrzymać pierwsze z wymienionych postępowań, (czego nie uczynił ), co sprawiło, iż to ostatnie postępowanie stało się bezprzedmiotowe po wydaniu decyzji o wykreœleniu zakładu z rejestru. W konsekwencji doprowadziło to do kolizji z intencjami ustawodawcy wyrażonymi w ustawie, by osoby prowadzšce zakłady opieki zdrowotnej mogły legalizować owe zakłady a istniejšce zakłady nie były delegalizowane tak długo, jak długo to będzie możliwe.

Pierwszy Prezes Sšdu Najwyższego stwierdził ponadto, że wezwanie z dnia 7 listopada 1994 r. w częœci dotyczšcej lekarzy rosyjskich było w istocie niewykonalne w listopadzie 1994 r. przy interpretacji art. 3 ust. 2 ustawy o zawodzie lekarza prezentowanej przez jednostki organizacyjne służby zdrowia aż do podjęcia uchwały składu siedmiu sędziów SN w dniu 27 kwietnia 1995 r., bowiem było wówczas oczywiste, że żaden lekarz cudzoziemiec w cišgu kilku dni nie uzyska zezwolenia na wykonywanie zawodu lekarza w Polsce. Wezwanie to było nie tylko niewykonalne w tym czasie, ale ponadto bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy z rejestru zakładów opieki zdrowotnej nie wynikało, by w listopadzie 1994 r. Szpitale w ogóle były uprawnione do udzielania œwiadczeń zdrowotnych w dziedzinie okulistyki.

W ocenie wnoszšcego rewizję nadzwyczajnš, wykreœlenie Szpitali Prywatnych "K." z rejestru narusza art. 7 i 8 k.p.a., bowiem prowadzi do niczym nieuzasadnionej delegalizacji całego, cieszšcego się uznaniem niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej. Ponadto funkcja ochronna okreœlona w art. 15 ustawy została nadużyta przez organy administracji w tym sensie, że pacjenci Szpitali Prywatnych "K." zostali pozbawieni możliwoœci legalnego korzystania nie tylko ze œwiadczeń w zakresie okulistyki, ale również w zakresie położnictwa i ginekologii.

Prokurator wniósł o uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej.

Sšd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawowym zagadnieniem prawnym wymagajšcym rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie w jej aspekcie proceduralnym jest kwestia wzajemnego stosunku przepisów art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91 poz. 408 ze zm.), zwanej niżej "ustawš". Z treœci art. 14 ust. 1 tej ustawy wynika, że przepis ten ustanawia obowišzek zakładu opieki zdrowotnej zgłoszenia, w terminie 14 dni od dokonania zmiany, organowi prowadzšcemu rejestr, zmiany profilu działania majšcej istotne znaczenie dla zaspokajania potrzeb zdrowotnych ludnoœci objętej œwiadczeniami zdrowotnymi zakładu. Natomiast art. 15 ust. 1 ustawy zobowišzuje wojewodę do wyznaczenia zakładowi opieki zdrowotnej, który w całym zakresie swej działalnoœci lub w częœci przestał odpowiadać wymaganiom okreœlonym w art. 9-11 lub narusza inne przepisy o prowadzeniu zakładu okreœlone w ustawie albo w sposób rażšcy narusza statut zakładu, terminu dla usunięcia uchybień. Po upływie tego terminu wojewoda może podjšć decyzję o wykreœleniu zakładu z rejestru w całoœci lub w częœci nie odpowiadajšcej wymaganiom ustawy lub statutu. Z zawartych w tych przepisach rozwišzań wynika, że zgłoszenie, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy, powoduje w zwišzku z ust. 2 tego przepisu, na co trafnie wskazał wnoszšcy rewizję nadzwyczajnš, wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie dokonania w rejestrze zakładów opieki zdrowotnej wpisu zmiany profilu działania zakładu opieki zdrowotnej, natomiast wyznaczenie przez wojewodę terminu do usunięcia wymienionych w art. 15 ust. 1 ustawy uchybień w działalnoœci zakładu oznacza wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykreœlenia zakładu z rejestru w całoœci lub w częœci. Nie ulega zatem wštpliwoœci, że wymienione wyżej postępowania sš co do zasady postępowaniami administracyjnymi prowadzonymi na odrębnej podstawie prawnej, których przedmiotem sš odmienne sprawy administracyjne, a także inny jest sposób wszczęcia tych postępowań. W rozpoznawanej sprawie pojawił się problem, którego nie dostrzegły organy administracji państwowej i Sšd orzekajšcy w sprawie, a mianowicie, jakie, z punktu widzenia treœci i celów przepisów ustawy z 1991 r., sš wzajemne relacje merytoryczne tych postępowań w sytuacji, gdy stwierdzone przez organ rejestrowy uchybienia w działalnoœci zakładu dotyczš jedynie działalnoœci objętej zgłoszeniem, o którym mowa w art. 14 ust. 1 tej ustawy, natomiast nie odnoszš się do działal-

noœci objętej prawomocnym wpisem do rejestru zakładów opieki zdrowotnej. Z akt sprawy wynika bowiem bezspornie, że podstawowy zarzut naruszania przez Szpitale Prywatne "K." S.A. - Klinika Ginekologiczno-Położnicza wymagań okreœlonych w art. 9-11 i innych ustawy, nie dotyczył wpisanej do rejestru działalnoœci w zakresie ginekologii i położnictwa oraz chirurgii, lecz odnosił się do działalnoœci leczniczej w zak

resie okulistyki, nie objętej takim wpisem.

Sšd Najwyższy podziela poglšd wnoszšcego rewizję nadzwyczajnš, że postępowanie w sprawie zgłoszenia zmiany zakresu działalnoœci niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej, przewidziane w art. 14 ust. 1 ustawy, ma w takiej sytuacji pierwszeństwo przed postępowaniem w sprawie wykreœlenia zakładu z rejestru zakładów opieki zdrowotnej prowadzonego przez organ administracji publicznej. Należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie zarejestrowania zmiany profilu działania niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej zostało wszczęte na żšdanie strony zawarte we wniosku z dnia 24 marca 1994 r., podczas gdy postępowanie w sprawie wykreœlenia tego zakładu z rejestru zostało wszczęte z urzędu pismem Wojewody P. z dnia 31 marca 1994 r., wzywajšcym do natychmiastowego zawieszenia działalnoœci tego zakładu w zakresie udzielania œwiadczeń okulistycznych. Podjęte przed tš datš czynnoœci i działania organu rejestrowego dotyczšce tej sprawy (w tym pismo Wojewody z dnia 22 marca 1994 r. wzywajšce podmiot, który utworzył zakład opieki zdrowotnej, do złożenia wyjaœnień) należy uznać za czynnoœci wykonywane w ramach nadzoru okreœlonego w art. 65 ustawy. Pomimo zatem oczywistego, także w znaczeniu chronologicznym, pierwszeństwa postępowania w sprawie wpisu do rejestru poszerzenia działalnoœci zakładu o okulistykę, z ustalonych bezspornie okolicznoœci sprawy wynika, że podstawowa kwestia dopuszczalnoœci udzielania œwiadczeń zdrowotnych w zakresie okulistyki przez niepubliczny zakład opieki zdrowotnej nie została należycie rozważona i rozstrzygnięta w toku postępowania administracyjnego w sprawie zgłoszenia zmiany profilu działalnoœci niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej, w którym to postępowaniu powinna, zgodnie z treœciš art. 14 ust. 1 ustawy, być rozstrzygnięta. Organ administracji państwowej właœciwy w obu sprawach uznał bowiem (co wynika ze sposobu prowadzenia wymienionych postępowań), że postępowanie w sprawie wykreœlenia niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej z rejestru, jako postępowanie główne, jest odpowiednie również do załatwienia sprawy rozszerzenia przedmiotu działalnoœci zakładu. Dał temu wyraz zawieszajšc postępowanie w tej sprawie do czasu zakończenia postępowania odwoławczego w sprawie wykreœlenia zakładu z rejestru oraz umarzajšc to pierwsze z wymienionych postępowań po wydaniu decyzji o wykreœleniu zakładu z rejestru. W ocenie Sšdu Najwyższego żadne względy nie przemawiajš za tym, aby wniosek zakładu opieki zdrowotnej o wpis rozszerzenia działalnoœci tego zakładu do rejestru nie mógł być załatwiony w trybie oraz w terminach okreœlonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a także za tym, aby sprawa dopuszczalnoœci prowadzenia nowej działalnoœci zakładu opieki zdrowotnej była rozstrzygana w ramach innego postępowania, którego istota i cel sš nieodpowiednie do podjęcia takiego rozstrzygnięcia.

W szczególnoœci nie przemawia za tym wzglšd na dobro i interes pacjentów niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej. Należy bowiem wskazać, że wskutek nieprawidłowego prowadzenia postępowania w sprawie rozszerzenia działalnoœci tego zakładu oraz postępowania w sprawie wykreœlenia niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej z rejestru, przede wszystkim pacjentki Oddziału Ginekologiczno-Położniczego zostały pozbawione możliwoœci legalnego korzystania ze œwiadczeń zdrowotnych zakładu, a pacjenci oddziału okulistycznego tego zakładu narażeni byli i sš na konsekwencje œwiadczonych z naruszeniem prawa usług zdrowotnych w zakresie okulistyki. Tymczasem wzglšd na prawnie chronione dobro pacjentów zakładu opieki zdrowotnej powinien był, niezależnie od innych argumentów natury prawnej, skłonić Wojewodę P. do rozstrzygnięcia w pierwszej kolejnoœci sprawy rozszerzenia działalnoœci niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej o okulistykę w ramach postępowania administracyjnego, przewidzianego w art. 14 ust. 1 ustawy.

Trafny jest poglšd wnoszšcego rewizję nadzwyczajnš, że wykreœlenie niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej z rejestru stanowi swoiste ultima ratio, a zatem œrodek ostateczny, który w œwietle przepisów ustawy o zakładach opieki zdrowotnej można stosować tylko wówczas, gdy przewidziane w ustawie prawne formy oddziaływania organu rejestrowego (sprawujšcego nadzór) i faktycznie podjęte przez ten organ nie doprowadziły do stanu zgodnego z prawem. Poglšd ten ma swoje uzasadnienie w normatywnej konstrukcji nadzoru nad zakładami opieki zdrowotnej, z którego jednoznacznie wynika obowišzek wykorzystania przez ten organ w pierwszej kolejnoœci niewładczych (perswazyjnych) œrodków nadzoru okreœlonych m.in. w art. 65 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, natomiast stosowanie rozstrzygnięć władczych, w tym decyzji administracyjnych nakazujšcych usunięcie stwierdzonych w wyniku czynnoœci kontrolnych uchybień, braków i nieprawidłowoœci w działaniu zakładu opieki zdrowotnej jest dopuszczalne, zgodnie z art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawy, jedynie w miarę potrzeby, a zatem m.in. wówczas, gdy zalecenia pokontrolne nie przyniosły pożšdanego rezultatu. W ocenie Sšdu Najwyższego powyższa zasada okreœla również merytoryczny charakter wzajemnych relacji między treœciš art. 15 ust. 1 ustawy oraz art. 14 . W sytuacji zatem, gdy niepubliczny zakład opieki zdrowotnej dokonuje w przewidzianym trybie zgłoszenia rozszerzenia dotychczasowej działalnoœci o œwiadczenia nowe, nie wpisane do rejestru, usługi zdrowotne, organ rejestrowy nie jest uprawniony do podjęcia działań zmierzajšcych do wykreœlenia tego zakładu z rejestru, czyli wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 15 ustawy, lecz jest obowišzany wyjaœnić i rozstrzygnšć sprawę zgłoszenia na podstawie art. 14 ustawy. Nie ulega bowiem wštpliwoœci, że niezależnie od podniesionych wyżej argumentów, postępowanie wszczęte na skutek żšdania strony (zgłoszenia) o dokonanie w rejestrze wpisu zmian w profilu działalnoœci zakładu, powinno poprzedzać postępowanie o wykreœlenie zakładu opieki zdrowotnej z rejestru. Wynika to przede wszystkim z prawnego charakteru zgłoszenia, które w œwietle przepisów art. 14 w zwišzku z art. 12 i 13 ustawy jest w istocie wnioskiem o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalnoœci objętej zgłoszeniem, w postaci wpisu do rejestru. Złożenie wniosku o takš koncesję zobowišzuje organ rejestrowy do wnikliwego i starannego wyjaœnienia, czy wnioskodawca spełnia wymagania przewidziane w art. 9-11 ustawy. W razie stwierdzenia w toku postępowania wyjaœniajšcego, że wnioskodawca nie spełnia okreœlonych ustawš przesłanek uzyskania wpisu do rejestru, organ administracji jest obowišzany odmówić dokonania takiego wpisu w drodze decyzji administracyjnej, czyli odmówić wydania zezwolenia na prowadzenie działalnoœci wskazanej w zgłoszeniu. Organ rejestrowy nie może natomiast na tej podstawie wszczynać postępowania w trybie art. 15 ust. 1 ustawy, bowiem zakład opieki zdrowotnej dokonujšcy zgłoszenia wypełnił cišżšcy na nim obowišzek ustawowy i brak jest podstaw do przyjęcia, że wykonanie cišżšcego na tym zakładzie obowišzku miałoby prowadzić do zastosowania przez organ rejestrowy œrodków prawnych o charakterze represyjnym, zmierzajšcych do wykreœlenia zakładu z rejestru. Jeżeli zatem zakład opieki zdrowotnej wpisany do rejestru zgłasza wniosek o wpisanie do rejestru zakładów opieki zdrowotnej działalnoœci nie objętej pierwotnym wpisem, to stwierdzenie przez organ rejestrowy braku spełnienia przez ten zakład warunków do uzyskania wpisu do rejestru działalnoœci wskazanej w zgłoszeniu, nie może stanowić podstawy do wykreœlenia całego zakładu opieki zdrowotnej z rejestru, lecz może być jedynie podstawš odmowy wpisu do rejestru działalnoœci zgłoszonej w trybie art. 14 ust. 1 ustawy.

W ocenie Sšdu Najwyższego wykonywanie w niepublicznym zakładzie opieki zdrowotnej działalnoœci nie objętej wpisem do rejestru przed dniem dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy, nie może być uznane za wystarczajšcš podstawę do zastosowania przez organ rejestrowy œrodków przewidzianych w art. 15 ust. 1 ustawy, a w szczególnoœci zobowišzania tego organu do podjęcia decyzji o wykreœleniu zakładu opieki zdrowotnej z rejestru. Naczelny Sšd Administracyjny trafnie przyjšł, że zmiany co do zakresu podstawowej działalnoœci œwiadczonych usług lekarskich, nie sš czynnoœciš techniczno-rejestrujšcš, a dla ich wprowadzenia, wymagajš okreœlonej przepisami prawa procedury wpisu do rejestru, z konsekwencjami płynšcymi z art. 12 i 13 ustawy, w szczególnoœci możliwoœciš rozpoczęcia takiej działalnoœci dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru. Sšd nie dostrzegł jednak, że strona podjęła wymagane prawem czynnoœci zmierzajšce do wyjaœnienia stanu prawnego i faktycznego dotyczšcego zmiany profilu jej działalnoœci podstawowej, co w ocenie Sšdu Najwyższego zobowišzywało ten organ do niezwłocznego wyjaœnienia, czy działalnoœć ta jest wykonywana zgodnie z przepisami ustawy i stosownie do wyników postępowania wyjaœniajšcego wydania decyzji rozstrzygajšcej merytorycznie wniosek strony o dokonanie wpisu do rejestru. Należy bowiem przyjšć, że w œwietle podstawowych zasad kodeksu postępowania administracyjnego strona ma prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia jej opartego na prawie żšdania, natomiast wszelkie odstępstwa od tej reguły, w szczególnoœci zaœ umorzenie postępowania przez organ prowadzšcy postępowanie, nie mogš podlegać wykładni rozszerzajšcej. W œwietle bezspornie stwierdzonych okolicznoœci rozpoznawanej sprawy należy uznać, że organy administracji w istocie zaniechały prowadzenia postępowania w sprawie dokonania zmiany w profilu działalnoœci leczniczej niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej, a zatem bezprawnie uchyliły się od merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawy. Sšd Najwyższy podziela zatem poglšd wnoszšcego rewizję nadzwyczajnš, że zaniechanie wydania decyzji merytorycznej w sprawie zmiany profilu działania Szpitali Prywatnych "K." sprawiło, iż decyzja o wykreœleniu owych Szpitali w całoœci z rejestru zakładów opieki zdrowotnej musi być uznana za zbyt daleko idšcš, nie służšcš interesowi społecznemu.

Sšd Najwyższy jest zdania, że poważne wštpliwoœci interpretacyjne majšcych zastosowanie w obu sprawach przepisów prawa, w tym zwłaszcza art. 3 i 7 ustawy z dnia 28 paœdziernika 1950 r. o zawodzie lekarza (Dz. U. Nr 50 poz. 458 ze zm.) oraz art. 14 i 15 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej wymagały od organów administracji publicznej szczególnie wnikliwego i starannego rozpatrzenia w pierwszej kolejnoœci sprawy poszerzenia działalnoœci niepublicznego zakładu opieki zdro

wotnej o okulistykę. Tymczasem organy te bezpodstawnie uznały, że wyjaœnienie statusu prawnego osób wykonujšcych faktycznie œwiadczenia okulistyczne w tym zakładzie powinno nastšpić w ramach postępowania o wykreœlenie zakładu z rejestru zakładów opieki zdrowotnej, co narusza nie tylko sens przepisu art. 15 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, lecz ponadto prowadzi do przerzucenia niekorzystnych skutków, wynikajšcych z tych wštpliwoœci, na stronę postępowania, w stosunku do której zastosowano rygorystycznš wykładnię tych przepisów skutkujšcš, zamiast prawidłowego podjęcia ewentualnej decyzji o odmowie wpisu do rejestru prowadzenia œwiadczeń okulistycznych, wydanie decyzji o wykreœleniu z rejestru całego zakładu.

W podsumowaniu tej częœci rozważań Sšd Najwyższy stwierdza, że wskazane wyżej naruszenia prawa polegajšce na niedopuszczalnym zaniechaniu przez organy orzekajšce rozstrzygnięcia sprawy wpisu do rejestru zakładów opieki zdro

wotnej zmiany w profilu działalnoœci niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej należy uznać za rażšce, jako niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym, zarówno ze względu na naruszenie prawa strony do uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia jej opartego na prawie żšdania, jak i przede wszystkim ze względu na naruszenie prawa pacjentów zakładu do zgodnych z prawem œwiadczeń zdrowotnych. Okolicznoœć, że zakład opieki zdrowotnej w dużej mierze przyczynił się do powstania stanu niezgodnego z prawem w zakresie œwiadczonych usług zdrowotnych nie zwalnia organów administracji publicznej z obowišzku przeprowadzenia prawidłowego, zgodnego z prawem postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z dyspozycjš zawartš w art. 13 ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej i art. 7 k.p.a., a zatem z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a zwłaszcza interesu publicznego, nakazujšcego szczególnš dbałoœć o życie i zdrowie pacjentów niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej.

Trafny jest poglšd Naczelnego Sšdu Administracyjnego wyrażony w uzasadnieniu kwestionowanego rewizjš nadzwyczajnš wyroku, że zasada wolnoœci gospodarczej wyrażona w art. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalnoœci gospodarczej (Dz. U. Nr 41 poz. 324 ze zm.) nie może być przenoszona na działalnoœć zakładu opieki zdrowotnej, co wyraœnie wynika z art. 77 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Działalnoœć takich zakładów w zakresie udzielania œwiadczeń zdrowotnych jest poddana odrębnej reglamentacji administracyjnej, której podstawowym celem jest zapewnienie udzielania œwiadczeń zgodnie z przepisami prawa, w interesie pacjentów korzystajšcych ze œwiadczeń zdrowotnych tych zakładów. O ile zatem zasada wolnoœci gospodarczej została ustanowiona w pierwszym rzędzie w celu szerszej ochrony interesów podmiotów gospodarczych, o tyle w odniesieniu do niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej utworzonych przez podmiot gospodarczy należy stwierdzić, że jego interesy sš chronione do granic zgodnoœci z interesami pacjentów niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej. Oznacza to, że organ rejestrowy jest obowišzany do szczególnie wnikliwego i staranego rozważenia następstw podejmowanych decyzji administracyjnych, w tym zwłaszcza decyzji o wykreœleniu niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej z rejestru oraz starannego uzasadnienia takiej decyzji. Tymczasem z uzasadnień organów orzekajšcych w tej sprawie i zaskarżonego wyroku Sšdu nie wynika, by kwestia ta, w szczególnoœci interesy pacjentów Szpitali Prywatnych "K., zwłaszcza Oddziału Ginekologiczno-Położniczego, co do którego nie podnoszono żadnych zastrzeżeń, była szerzej rozważana. Sšd Najwyższy jest zdania, że ogólnikowe stanowisko organów orzekajšcych w sprawie , iż skoro rozszerzenie działalnoœci nie nastšpiło, to ograniczenie wykreœlenia tylko do tej dziedziny było bezprzedmiotowe względnie niemożliwe do zrealizowania ze względów oczywistych, nie tylko nie może być uznane za przekonywujšce, lecz przeciwnie musi być uznane jako oczywiœcie naruszajšce w sposób rażšcy art. 7 k.p.a.Obowišzkiem organów administracji państwowej było bowiem wszechstronne wyjaœnienie i przekonywujšce uzasadnienie, czy naruszenie przez podmiot prowadzšcy niepubliczny zakład opieki zdrowotnej i przez ten zakład obowišzujšcych przepisów prawa i statutu zakładu, nie może być usunięte w innym trybie, niż przez podjęcie decyzji o wykreœleniu zakładu z rejestru, prowadzšce do pozbawienia pacjentów możliwoœci legalnego korzystania z udzielanych przez ten zakład œwiadczeń zdrowotnych. W okolicznoœciach rozpoznawanej sprawy istnienie takiego obowišzku było tym bardziej oczywiste, że rozszerzenie działania niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej o œwiadczenia okulistyczne nie zagrażało dobru pacjentek Oddziału Ginekologiczno-Położniczego, a mimo to wskutek wydania decyzji o wykreœleniu całego zakładu z rejestru zostały pozbawione takiej możliwoœci. W ocenie Sšdu Najwyższego u podstaw nienależytego rozważenia interesów pacjentek tego oddziału szpitala tkwiło błędne przekonanie organów administracyjnych, wynikajšce z nieuprawnionego przenoszenia zasad prowadzenia działalnoœci gospodarczej na prowadzenie zakładu opieki zdrowotnej, że sprawa dotyczy wyłšcznie cofnięcia koncesji podmiotowi gospodarczemu prowadzšcemu zakład opieki zdrowotnej, bez uwzględnienia i rozważenia następstw jej cofnięcia w sferze podstawowego przedmiotu ochrony, jakim jest dobro pacjentów szpitala.

Sšd Najwyższy podziela poglšd wnoszšcego rewizję nadzwyczajnš, że organ administracji państwowej stwierdzajšcy podjęcie przez niepubliczny zakład opieki zdrowotnej działalnoœci leczniczej w zakresie okulistyki bez uprzedniego wpisu tej działalnoœci do rejestru był obowišzany wezwać Szpitale Prywatne "K." do natychmiastowego zaprzestania œwiadczenia usług okulistycznych, wyznaczajšc po temu stosowny termin, co było uzasadnione naruszeniem przez ten zakład przepisu art. 12 ust. 1 w zwišzku z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy. W razie niezastosowania się zakładu opieki zdrowotnej do powyższego wezwania w wyznaczonym terminie, organ admi

nistracji państwowej jest uprawniony do wszczęcia postępowania egzekucyjnego zmierzajšcego do wykonania przez zobowišzanego cišżšcego na nim z mocy prawa obowišzku, na zasadach i w trybie okreœlonym w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r., Nr 36 poz. 161 ze zm.). Tymczasem organ administracji państwowej stosujšc niewłaœciwy, w ocenie Sšdu Najwyższego, tryb postępowania, a mianowicie działajšc na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy, w piœmie z dnia 7 listopada 1994 r. wezwał niepubliczny zakład opieki zdrowotnej jedynie do usunięcia uchybień polegajšcych na wykonywaniu zabiegów medycznych w zakresie okulistyki przez rosyjskich lekarzy i pielęgniarki, bez odniesienia się w tym piœmie do samego faktu podjęcia takiej działalnoœci, która już ze względu na treœć art. 12 ust. 1 ustawy musiała być uznana za sprzecznš z prawem, co wymagało wezwania do jej natychmiastowego zaprzestania, właœnie ze względu na dobro pacjentów poddawanych zabiegom okulistycznym.

Sšd Najwyższy nie podziela stanowiska wnoszšcego rewizję nadzwyczajnš, że zawarte w piœmie Wojewody P. z dnia 7 listopada 1994 r. wezwanie do usunięcia powyższych uchybień, było w listopadzie 1994 r. w istocie niewykonalne i bezprzedmiotowe. Należy przede wszystkim wskazać, że zarzut powyższy ma charakter wyłšcznie hipotetyczny, bowiem skarżšcy nie tylko nie występował o udzielenie zezwolenia dla lekarzy rosyjskich na wykonywanie zawodu lekarza w Polsce, lecz także wielokrotnie twierdził, że o takie zezwolenie nie wystšpi, uznajšc, że nie jest to konieczne w œwietle art. 7 ustawy o zawodzie lekarza.

Oceny krytyczne odnoœnie do procesu wykładni i stosowania prawa przez organy administracji państwowej prowadzšce rozpoznawanš sprawę i Naczelny Sšd Administracyjny nie mogš być rozumiane jako wyrażenie przez Sšd Najwyższy aprobaty dla działań i zaniechań skarżšcego, naruszajšcych przepisy prawa. Przeciwnie, Sšd Najwyższy jest zdania, że na podmiocie, który założył i prowadzi niepubliczny zakład opieki zdrowotnej cišży obowišzek wzmożonej starannoœci i dbałoœci, aby zakład opieki zdrowotnej prowadził działalnoœć polegajšcš na œwiadczeniu usług zdrowotnych zgodnie z przepisami prawa i statutu zakładu, w interesie pacjentów takiego zakładu. W okolicznoœciach rozpoznawanej sprawy zakład opieki był więc obowišzany przede wszystkim do natychmiastowego zaniechania wykonywania działalnoœci w zakresie zabiegów okulistycznych do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wpisanie tych œwiadczeń do rejestru, przy czym wykonanie tego obowišzku może być, jak wskazano wyżej, wyegzekwowane w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnoœnie zaœ do kwestii obowišzku uzyskiwania zezwoleń na wykonywanie przez lekarzy rosyjskich zawodu lekarza okulisty w Polsce, Sšd Najwyższy w składzie rozpatrujšcym niniejszš sprawę w pełni podziela poglšd wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów Sšdu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1995 r., III AZP 4/95 (OSNAPiUS 1995 Nr 19 poz. 234), że w każdym przypadku, poza wykonywaniem zabiegów na podstawie i w granicach art. 7 ustawy o zawodzie lekarza, do podjęcia wy

konywania takiego zawodu przez lekarza cudzoziemca konieczne jest, zgodnie z art. 3 ustawy o zawodzie lekarza, uzyskanie zezwolenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, a w odniesieniu do lekarza cudzoziemca posiadajšcego wyrażonš w takim zezwoleniu zgodę na wykonywanie tego zawodu, lecz zamierzajšcego wykonywać ten zawód poprzez zatrudnienie w niepublicznym zakładzie opieki zdrowotnej konieczne jest uzyskanie od dyrektora wojewódzkiego urzędu zatrudnienia zezwolenia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst: Dz. U. z 1996 r., Nr 47 poz. 211).

Sšd Najwyższy jest zdania, że gdy wykonywanie w niepublicznym zakładzie opieki zdrowotnej zabiegów okulistycznych przez lekarzy rosyjskich miałoby, po ewentualnym zarejestrowaniu poszerzenia działalnoœci zakładu opieki zdrowotnej o okulistykę, odbywać się w iloœci, zakresie i okolicznoœciach takich samych lub zbliżonych do ustalonych w toku postępowania wyjaœniajšcego, wówczas należy bezwzględnie uzyskać wymagane przez prawo polskie zezwolenia, o których była już mowa w niniejszym uzasadnieniu. Obowišzek taki, w ocenie Sšdu Najwyższego, aktualizuje się zwłaszcza wówczas, gdy ze względu na strukturę zatrudnienia personelu medycznego œwiadczšcego usługi okulistyczne czy strukturę przychodów uzyskiwanych z tytułu takich œwiadczeń itd. wynika w sposób jednoznaczny, że œwiadczenie usług okulistycznych przez lekarzy rosyjskich stanowi lub stanowiłoby podstawowy kierunek działalnoœci zakładu (oddziału okulistycznego).

W zwišzku z powyższym należy stwierdzić, że w œwietle art. 7 w zwišzku z art. 1 ustawy o zawodzie lekarza uprawnienia lekarzy cudzoziemców wynikajšce z tego przepisu ustawy sš ograniczone, w stosunku do uprawnień lekarzy wykonujšcych zawód lekarza w Polsce, bowiem obejmujš jedynie prawo uczestniczenia w naradach lekarskich i wykonywania zabiegów, których potrzeba wynika z narad. Z charakteru tego przepisu, jako ustanawiajšcego wyjštek od zasady administracyjnej reglamentacji wykonywania zawodu lekarza przez lekarzy cudzoziemców nie posiadajšcych prawa wykonywania zawodu w Polsce, ale posiadajšcych takie prawo w innym państwie wynika, że wskazane w tym przepisie warunki korzystania z okreœlonych w nim uprawnień, nie mogš podlegać wykładni rozszerzajšcej. Odnoœnie spornej kwestii formy prawnej zaproszenia lekarzy rosyjskich do uczestniczenia w naradach lekarskich, Sšd Najwyższy jest zdania, że skoro przepis art. 7 ustawy o zawodzie lekarza nie okreœla formy takich zaproszeń, to lekarze cudzoziemcy mogš być zapraszani ustnie lub na piœmie przez osobę posiadajšcš prawo wykonywania zawodu lekarza w Polsce. Jako zaproszenie w rozumieniu art. 7 ustawy o zawodzie lekarza nie może być natomiast uznana umowa " w sprawie zorganizowania wspólnego przedsięwzięcia na diagnostykę i operacje okulistyczne" zawarta między niepublicznym zakładem opieki zdrowotnej a instytutem naukowym za granicš, zatrudniajšcym lekarzy, zwłaszcza wówczas, gdy z umowy tej wynika, że obowišzkiem partnera zagranicznego jest skierowanie do pracy w Polsce odpowiedniej liczby lekarzy, których powinnoœciš jest wykonywanie okreœlonej w umowie liczby operacji dziennie według szeœciodniowego tygodnia pracy w wymiarze 41 godzin tygodniowo, natomiast zakład opieki zdro

wotnej jest zobowišzany do "zalegalizowania pracy lekarzy" i udostępnienia pomieszczeń wraz z niezbędnš aparaturš medycznš. Z treœci tej umowy wynika bowiem jednoznacznie, że strona rosyjska zobowišzała się do wykonywania œwiadczeń okulistycznych w niepublicznym zakładzie opieki zdrowotnej w zakresie szerszym, niż wynika to wprost z przepisu art. 7 ustawy o zawodzie lekarza. Ponadto powyższa umowa została podpisana w imieniu Szpitali Prywatnych "K." S.A. przez prezesa zarzšdu spółki, który nie posiada prawa wykonywania zawodu lekarza.

Kwestia natomiast, czy lekarze rosyjscy udzielali i udzielajš œwiadczeń zdrowotnych w zakresie okulistyki w ramach zatrudnienia czy też poza zatrudnieniem w niepublicznym zakładzie zdrowotnym ma znaczenie wyłšcznie z punktu widzenia zakresu obowišzku uzyskania stosownych zezwoleń, tj. odpowiednio na wykonywanie zawodu lekarza w Polsce i zatrudnienia w niepublicznym zakładzie opieki zdrowotnej lub tylko tego pierwszego z wymienionych zezwoleń. Jeżeli zatem nie zostanš spełnione łšcznie wszystkie przesłanki wymienione w art. 7 ustawy o zawodzie lekarza, to należy przyjšć, że lekarze rosyjscy œwiadczyli lub œwiadczš usługi zdrowotne w rozumieniu art. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, a zatem wykonujš zawód lekarza w rozumieniu art. 1 ustawy o zawodzie lekarza, co z kolei wymaga uzyskania przewidzianych prawem zezwoleń.

Majšc powyższe na uwadze Sšd Najwyższy na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Inne orzeczenia