Wyrok WSA z dnia 22.01.2013 sygn. II SA/Ol 1298/12

Sygrantura: II SA/Ol 1298/12
Wydane przez: Wojewódzki Sąd Administracyjny
Z dnia: 2013-01-22
Skład: Ewa Osipuk (sprawozdawca), Hanna Raszkowska , Tadeusz Lipiński (przewodniczący)

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Komendanta Państwowej Straży Pożarnej z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie wykonania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku

Uzasadnienie

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 26 lipca 2012 r. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w N., działając na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), nakazał "[...]", w terminie do 30 listopada 2012 r., wykonać pasy przeciwpożarowe urządzonych na terenie Nadleśnictwa Iława wzdłuż linii kolejowej nr "[...]", zapewniające ich użyteczność przez cały rok.

W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że podczas czynności kontrolno-rozpoznawczych dokonano wizytacji terenów leśnych przy wskazanej wyżej linii kolejowej i stwierdzono brak mineralizowanych pasów przeciwpożarowych na całej długości tej linii, przebiegającej wzdłuż oddziałów (w bezpośrednim sąsiedztwie) lasów Nadleśnictwa I. Zauważył, że ruch kolejowy stanowi źródło zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych położonych wzdłuż linii kolejowych. Powołane wyżej przepisy zobowiązują zaś zarządców i przewoźników kolejowych do m.in. do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego i ochrony przeciwpożarowej.

W złożonym odwołaniu spółka "[...]", wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Podniosła, że zarządca infrastruktury kolejowej miał obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej na podstawie § 34 ust. 3 uchylonego rozporządzenia MSWiA z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80 poz. 563). Przepis ten został zakwestionowany przez Ministra Infrastruktury i Rządowe Centrum Legislacji podczas uzgadniania obecnie obowiązującego rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109 poz. 719), gdyż określał podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, co przekraczało delegację ustawową, zawartą w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Odwołująca się stwierdziła, że odniesienie się w obowiązującym § 38 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. do ustaw: o transporcie kolejowym, o lasach oraz o ochronie przeciwpożarowej, jest informacją o regulacjach prawnych, które traktują o utrzymywaniu pasów przeciwpożarowych przy obiektach. W ocenie strony, ustawa o transporcie kolejowym nie określa podmiotów obowiązanych do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, a art. 55 tej ustawy daje jedynie zarządcy infrastruktury kolejowej prawo do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, za odszkodowaniem. Zdaniem odwołującej się, z prawa tego nie można czynić obowiązku. Zarzuciła ponadto, że zgodnie z art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, to zarządca lasów zobowiązany jest do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Spółka zarzuciła, że organ pierwszej instancji nie oparł decyzji na jakimkolwiek materiale dowodowym dotyczącym możliwości spowodowania zagrożenia pożarem w wyniku hamowania pociągu. Wywiodła, że eksploatowane lokomotywy nie powodują zagrożenia pożarowego lasów. Zobowiązanie zaś "[...]" do zabezpieczania upraw lasów, czyli do ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie, skutkuje finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów.

W. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, decyzją z dnia 18 września 2012 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle obecnie obowiązujących przepisów, przede wszystkim art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r., nr 16 poz. 94 ze zm.), podmiotem właściwym do wykonywania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. Przepisy art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 tej ustawy nakładają na zarządców i przewoźników kolejowych oraz użytkowników bocznic kolejowych obowiązek spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających, m.in. bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Zdaniem organu odwoławczego, przez zapewnienie właściwej ochrony przeciwpożarowej należy rozumieć m.in. zabezpieczenie obszarów leśnych przed pożarem, którego potencjalnym źródłem może być ruch kolejowy, w szczególności proces hamowania pociągów. Zaznaczono, że art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym upoważnia zarządcę infrastruktury kolejowej do wykonywania zabiegów profilaktycznych, zapewniających bezpieczne prowadzenie ruchu pociągów, na gruntach nie będących jego własnością, między innymi do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w stanie umożliwiającym ich użyteczność przez cały rok, przy czym, zgodnie z art. 55 ust. 2 tej ustawy, kosztami wynikającymi ze zniszczenia upraw leśnych, w związku z wykonywaniem pasów, obarczony jest zarządca linii kolejowej, na którym spoczywa obowiązek. Organ wywiódł z art. 55 ust. 3, dotyczącego wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów przeciwpożarowych jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właścicieli gruntów, w przypadku gdy linia kolejowa powstała przed posadzeniem lasu. Organ odwoławczy nie zgodził się ponadto ze stanowiskiem spółki dotyczącym braku zagrożenia pożarowego lasów ruchem kolejowym. Wskazał w tym zakresie na pragmatykę służbową PSP i treść przepisu § 38 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. Zauważył, że powszechnie stosowane wkłady do klocków hamulcowych pociągów w czasie hamowania iskrzą, co może być przyczyna powstania pożaru na obszarze lasu niezabezpieczonym pasami przeciwpożarowymi. W zakresie zarzucanej niezgodności decyzji organu pierwszej instancji z art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach, które nakazują właścicielom lasów wykonywać zabiegi profilaktyczne i ochronne zapobiegające powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów, Komendant Wojewódzki PSP stwierdził, że dotyczą one obowiązków wymienionych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U Nr 58, poz. 405, ze zm.) i są to m.in. wykonywanie i utrzymywanie we właściwym stanie dróg pożarowych w lasach, tworzenie w lasach źródeł wody do celów przeciwpożarowych oraz wykonywanie pasów przeciwpożarowych przy drogach publicznych i parkingach. Zdaniem organu, przyjęcie innej interpretacji przepisów i obarczenie obowiązkiem wykonywania pasów przeciwpożarowych właścicieli (zarządców) lasu byłoby niedopuszczalne i skutkowałoby odwróceniem relacji sprawca - poszkodowany. Doprowadziłoby to do sytuacji, w której zagrożony podmiot musiałby zabezpieczać swój interes przez stosowanie działań chroniących go przed wpływem działalności podmiotu stwarzającego zagrożenie pożarowe.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie "[...]", wniosła o uchylenie decyzji organu drugiej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 7 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

i prawnego sprawy, co doprowadziło do naruszenia słusznego interesu strony przez bezpodstawne zobowiązanie jej do zachowania, do którego skarżąca nie jest zobowiązana na podstawie obowiązujących przepisów oraz dokonanie wykładni przepisów prawa niezgodnie z ich literalnym brzmieniem i niezgodnie z zasadami wykładni funkcjonalnej,

w tym z ustawą o transporcie kolejowy;

2) § 38 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że podmiotem obowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych jest zarządca linii kolejowej w wypadku, gdy żaden przepis obowiązującego prawa nie nakłada na niego tego obowiązku;

3) art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, przez jego błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że stanowi on podstawę do przyjęcia obowiązku zarządcy linii kolejowej do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych,

w sytuacji gdy przewiduje on jedynie prawo zarządcy w tym zakresie;

4) art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym przez błędną wykładnię

i uznanie, że przewiduje on obowiązek zarządcy linii kolejowej mineralizacji pasów przeciwpożarowych położonych na terenach leśnych, w sytuacji gdy stanowi on jedynie normę generalną i odnosi się do warunków technicznych oraz organizacyjnych przewozu;

5) art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach poprzez jego niezastosowanie i brak uznania zgodnie z treścią, iż do ochrony ppoż. obowiązani są właściciele lasów;

6) art. 4 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej przez jego niezastosowanie i brak uznania, że odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej na terenie leśnym spoczywa na właścicielu lasu.

W odpowiedzi na skargę W. Komendant Wojewódzki PSP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że ustalenie, czy linia kolejowa powstała przed posadzeniem lasu nie ma znaczenia dla wskazania podmiotu zobowiązanego do wykonywania pasów przeciwpożarowych, gdyż w obu przypadkach jest nim zarządca linii kolejowej. Organ zauważył, że na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym ma on jedynie prawo do odszkodowania, w przypadku gdy obowiązek urządzenia pasów przeciwpożarowych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 tej ustawy, który na nim ciąży, zaistniał wskutek posadzenia lasu. Z tego względu prowadzenie postępowania wyjaśniającego w tej kwestii nie było konieczne. Organ zaznaczył ponadto, że sądy administracyjne dokonywały już interpretacji powoływanych przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Organy orzekające prawidłowo zastosowały powołane przepisy prawa materialnego i dokonały prawidłowej ich wykładni, zasadnie zobowiązując zarządcę infrastruktury kolejowej do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych, biegnących wzdłuż wskazanej linii kolejowej.

Zauważyć należy, że kwestia ta nie budzi wątpliwości w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym jednolicie wyrażany jest pogląd, że to zarządca infrastruktury kolejowej zobowiązany jest do wykonania pasów przeciwpożarowych oddzielających las od linii kolejowej (zob. np. wyrok WSA w Opolu

z dnia 29 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Op 540/11, wyrok WSA w Łodzi z dnia

17 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 1263/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 1053/11 oraz z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt 1054/11, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1010/11, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 1140/11, wyrok WSA

w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Go 647/11, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, Komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie.

W związku z tym wyjaśnienia wymaga, czy brak wykonania pasów przeciwpożarowych stanowi uchybienie skutkujące wydaniem decyzji na podstawie w/w przepisu. Zważyć przy tym należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez organ pierwszej instancji w związku z zagrożeniem pożarowym, jakie stwarza dla obszaru leśnego ruch kolejowy.

Ochrona przeciwpożarowa, realizowana m.in. przez zapobieganie powstawaniu

i rozprzestrzenianiu się pożaru, uregulowana została ustawą z dnia 24 sierpnia 1991 r.

o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 1 tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o zapobieżeniu powstawaniu

i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia - rozumie się przez to: a) zapewnienie koniecznych warunków ochrony technicznej nieruchomościom i ruchomościom, b) tworzenie warunków organizacyjnych

i formalnoprawnych zapewniających ochronę ludzi i mienia, a także przeciwdziałających powstawaniu lub minimalizujących skutki pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy nakłada na osoby fizyczne, osoby prawne, organizacje lub instytucje korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu - obowiązek zabezpieczania ich przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. W art. 3 ust. 2 ustawa ta wskazuje natomiast, że odpowiadają oni w trybie

i na zasadach określonych w innych przepisach. Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych oraz wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe (art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy). Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje -

w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku, gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem (art. 4 ust. 1a ustawy). W art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 9 ustawy o ochronie przeciwpożarowej zawarta została delegacja ustawowa dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobów i warunków ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, z uwzględnieniem sposobów zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów. Wydane na podstawie tego przepisu rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. (Dz. U. z 2010 r., nr 109, poz. 719) w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, zawiera rozdział 9 zatytułowany "Zabezpieczenie przeciwpożarowe lasów". Paragraf 38 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Natomiast w § 38 ust. 2 przyjęto, że rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, ze zm.), ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, ze zm.) oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej określają: rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 i Nr 82, poz. 573); 2) rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955). W ust. 3 tego przepisu dokonano natomiast wyłączenia tej treści, że przepis ust. 2 nie dotyczy: 1) lasów zaliczonych do III kategorii zagrożenia pożarowego; 2) drzewostanów starszych niż 30 lat położonych przy drogach publicznych i parkingach oraz drzewostanów położonych przy drogach o nawierzchni nieutwardzonej, z wyjątkiem dróg poligonowych

i międzypoligonowych; 3) lasów o szerokości mniejszej niż 200 m.

Należy podkreślić, że rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej z dnia 7 czerwca 2010 r. nie wprowadziło zmian w zakresie dotychczasowej odpowiedzialności za pasy przeciwpożarowe oraz nie zmieniło przez nową konstrukcję przepisu podmiotu zobowiązanego do ich wykonania. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej we wspomnianym wyżej art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej obowiązywało poprzednio rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2006 r., Nr 80, poz. 563), które również

w rozdziale 9 normowało zabezpieczenie przeciwpożarowe lasów. Rozporządzenie to

w § 34 ust. 1 i 2 stanowiło, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok; rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405). Zgodnie natomiast z § 34 ust. 3 pkt 2 w/w rozporządzenia obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych ciążył w przypadku linii kolejowych na właścicielach tych linii kolejowych. Obowiązujące rozporządzenie prawidłowo nie określa w sposób jednoznaczny sposobu wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmiotów właściwych i zobowiązanych do ich urządzania i utrzymywania. Kwestie te bowiem rozstrzygają odrębne przepisy, do których unormowanie to wyraźnie odsyła. W tym aspekcie § 38 ust. 2 rozporządzenia MSWiA ma jedynie charakter informacyjny. Przepis ten wprowadza natomiast konieczność wykonania pasów przeciwpożarowych w przypadku położenia lasu przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu. Wystąpienie powyższej przesłanki powoduje z mocy prawa konieczność oddzielenia lasu od takich obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. W przepisie powyższym wskazano wprost, że wykonanie pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania wynika z ustaw: o lasach,

o transporcie kolejowym oraz o ochronie przeciwpożarowej. Wszystkie te trzy ustawy zawierają przepisy nakładające na podmioty obowiązki w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Obowiązki te ściśle wiążą się z konkretnym przedmiotem ochrony.

W ustawie o lasach w art. 9 ust. 1 pkt 1 wskazano, iż w celu zapewnienia powszechnej ochrony lasów właściciele lasów są obowiązani do kształtowania równowagi

w ekosystemach leśnych, podnoszenia naturalnej odporności drzewostanów,

a w szczególności do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej nałożone na właściciela lasu na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach (pielęgnowanie i ochrona lasu, w tym również ochrona przeciwpożarowa) dotyczą podmiotów mieszczących się w definicji właściciela lasu, zawartej w art. 6 ust. 1

pkt 3 ustawy o lasach.

Na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o lasach Minister Środowiska wydał rozporządzenie z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. z 2006 r., Nr 58, poz. 405 ze zm.). W § 10 ust. 1 tego rozporządzenia wyróżniono cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych - typu A, B, C i D, a także określono sposób ich wykonania. Pasami tymi oddziela się lasy od dróg, zakładów przemysłowych, parkingów, od obiektów na terenach poligonów wojskowych oraz rozdziela się duże zwarte obszary leśne. W katalogu tym nie występują pasy przeciwpożarowe oddzielające linie kolejowe. Kwestią tego rodzaju pasów zajmuje się natomiast ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań

w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 153, poz. 955). W tym akcie, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 54 ustawy o transporcie kolejowym, ustalono wymagania w zakresie urządzania i utrzymania pasów przeciwpożarowych właśnie w sąsiedztwie linii kolejowej. Rozporządzenie to reguluje jedynie techniczną kwestię prowadzenia robót i odległości dotyczących pasów przeciwpożarowych

w sąsiedztwie linii kolejowych.

W związku z powyższym, podmiotu zobowiązanego do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych oddzielających las od linii kolejowych należy doszukiwać się

w ustawie o transporcie kolejowym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: 1) bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego; 2) bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych; 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Przepis powyższy, nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Jest to przepis ogólny. Przepis art. 55 ust. 1 pkt 1 -3 ustawy o transporcie kolejowym określa natomiast sposoby realizacji obowiązków,

o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, stanowiąc, że zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem: ustawiać zasłony odśnieżne, zakładać żywopłoty, urządzać

i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Ustalenie odszkodowania za urządzanie

i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron (art. 55 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym) lub w braku takiej umowy, przez starostę według zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości (art. 56 ust. 3). Przepisy te wskazują, że urządzony pas przeciwpożarowy oddzielający las od linii kolejowej wchodzić będzie

w skład infrastruktury kolejowej, a ściślej linii kolejowej, wyczerpując pojęcie przyległego pasa gruntu. Infrastrukturę kolejową stanowią linie kolejowe oraz inne budowle, budynki

i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art. 4 pkt 7 i 1 ustawy o transporcie kolejowym). Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć natomiast drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami, a przyległy pas gruntu to grunt wzdłuż linii kolejowych, usytuowany po obu ich stronach, przeznaczony do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 2 i 3 ustawy

o transporcie kolejowym). Zarządcą infrastruktury kolejowej jest natomiast podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie.

Podkreślić należy, że z mocy art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym właścicielowi gruntów sąsiadujących z linią kolejową przysługuje co do zasady odszkodowanie za teren wykorzystany pod pas przeciwpożarowy. Koszt urządzenia

i utrzymania takiego pasa obciąża podmiot zobowiązany do jego wykonania. Wyjątek opisany w tym zakresie w art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, dotyczący wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych

w związku z posadzeniem drzew lub krzewów po wybudowaniu linii kolejowej, świadczy również o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właściciela gruntów. Z tego względu zarzut dotyczący zaniechania zbadania wieku drzewostanu nie miał znaczenia dla ustalenia nałożonego obowiązku i niezasadnie strona skarżąca zarzuca organom w tym względzie uchybienia procesowe.

W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy należy w pełni podzielić pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 988/11, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy precyzyjnie określa podmiot oraz zakres jego odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa,

w tym także pożarowego terenu, w obrębie którego usytuowana jest infrastruktura kolejowa. Regulacja w tym brzmieniu nie może budzić żadnych wątpliwości co do tego, że ustawodawca nałożył na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wymienione w tym przepisie czynności mają ścisły związek z obowiązkiem prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych znajduje przy tym swoje potwierdzenie także w dalszych regulacjach ustawy o transporcie kolejowym. Zgodnie

z art. 56 ustawy, w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów, którą wykonuje zarządca. Z przywołanych wyżej przepisów wynika wyraźnie, że to zarządca infrastruktury kolejowej wykonuje decyzję innego organu (starosty) o usunięciu drzewa stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie, nienależącym do zarządcy. Jednocześnie zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycinane drzewa, chyba że są spełnione przesłanki, opisane w art. 56 ust. 4.

W świetle poczynionych wyżej rozważań prawnych, nie do przyjęcia jest twierdzenie, w myśl którego to na właścicielach lasu miałby spoczywać obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych. Zwrócić ponadto należy uwagę na istotne znaczenie ustalenia źródła zagrożenia pożarowego, na które wskazano w zaskarżonej decyzji. Źródłem tym dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Przepisy art. 55 ustawy dają zarządcy linii kolejowej prawo wstępu na tereny leśne w celu wykonania działań zmierzających do uniemożliwienia przedostania się na obszary leśne pożaru wywołanego przez iskry powstałe w wyniku użytkowania infrastruktury kolejowej.

Reasumując przedstawione rozważania w kwestii właściwości podmiotu, raz jeszcze podkreślić należy, że z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ustawy wynika, iż obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych spoczywa na zarządcy tych linii.

Mając powyższe na uwadze, Sąd podzielił trafność decyzji organów administracji publicznej orzekających w sprawie i oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270).

Inne orzeczenia