Wyrok WSA z dnia 27.03.2017 sygn. III SA/Wa 411/16

Sygrantura: III SA/Wa 411/16
Wydane przez: Wojewódzki Sąd Administracyjny
Z dnia: 2017-03-27
Skład: Alojzy Skrodzki (przewodniczący), Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Piotr Przybysz

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2017 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę

Uzasadnienie

Decyzją z [...] marca 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał

w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...] grudnia 2014 r. wymierzającą B. Sp. z o.o. (dalej – "Skarżąca", "Spółka") karę pieniężną

w łącznej wysokości 693.490 zł za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia, w okresie od sierpnia 2011 r. do maja 2013 r.

W odpowiedzi na otrzymane upomnienie Skarżąca, pismem z 2 września 2015 r., zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej z wnioskiem o zaniechanie wszczynania postępowania egzekucyjnego. Skarżąca wskazała na roszczenia, które przysługują jej jako podmiotowi poszkodowanemu od ubezpieczycieli i skierowanie ewentualnych roszczeń właśnie do nich.

Postanowieniem z [...] października 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Spółki.

Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej – "K.p.a."), "poprzez uznanie, że postępowanie zainicjowane pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. nie może być wszczęte z uwagi na brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, pomimo bezskuteczności tych przepisów ustawy o grach hazardowych, których stwierdzone "naruszenie" stało się przyczyną nałożenia kar pieniężnych z art. 89 u.g.h., a takiej sprzeciwia się bezwzględna nieskuteczność mającego być wyegzekwowanym obowiązku".

Postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ nadzoru wyjaśnił, że tytuł wykonawczy stanowi podstawę wszczęcia i prowadzenia egzekucji i jest wystawiany przez wierzyciela przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm., dalej – "u.p.e.a.") organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że z żadnego przepisu nie wynika, aby organ administracyjny miał możliwość dokonania badania przesłanek, które doprowadziły do powstania zaległości, czy też umożliwiały organowi zawierania stosownej "ugody" z dłużnikiem co do momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Obowiązujące przepisy u.p.e.a. nie przewidują uprawnienia podatnika do żądania niepodejmowania działań egzekucyjnych.

W ocenie organu nadzoru, Dyrektor Izby Celnej w W. prawidłowo uznał wniosek o zaniechanie wszczynania postępowania egzekucyjnego, jako nieprzewidziany w obowiązujących przepisach prawa i odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61a § 1 K.p.a., poprzez uznanie, że postępowanie zainicjowane pismem z 31 sierpnia 2015 r. nie może być wszczęte, z uwagi na jego przedwczesność. Skarżąca wskazywała na bezskuteczność przepisów ustawy o grach hazardowych, które stały się podstawą nałożenia na nią kar pieniężnych. Podniosła, że egzekucji sprzeciwia się bezwzględna nieskuteczność obowiązku, który ma być egzekwowany.

W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała podstawy prawne działalności w zakresie automatów do gier losowych. Wskazała na niedopełnianie obowiązku notyfikacji tych przepisów, co skutkuje niemożnością ich stosowania. Zdaniem Skarżącej, egzekucja obowiązku, który został nałożony na podstawie takich przepisów jest bezpodstawna i wymaga – w przypadku wszczęcia egzekucji – natychmiastowego jego umorzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie podzielił zajętego w niej stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej – "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie,

a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] grudnia 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku Skarżącej o zaniechanie wszczynania postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu, słuszne jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej

w W., zgodnie z którym, organ pierwszej instancji zasadnie wydał w sprawie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.

Należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Natomiast zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. moment wszczęcia egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej nieruchomości zawiadomienia

o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Dopiero od momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego w wyżej opisany sposób zobowiązanemu przysługują administracyjne środki zaskarżenia takie jak zarzuty

do postępowania egzekucyjnego, skarga na czynności egzekucyjne, wniosek

o wstrzymanie lub umorzenie postępowania egzekucyjnego. Przepisy prawa nie przewidują środków zaskarżenia, które miałyby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie niewszczynania postępowania egzekucyjnego.

Mając zatem na względzie, iż w rozpoznawanej sprawie wierzyciel doręczył Skarżącej jedynie upomnienie, pismo Skarżącej z 2 września 2015 r. – wniesione przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego – nie mogło zostać rozpoznane zgodnie z żądaniem. Brak jest bowiem jakiegokolwiek przepisu, z którego wynikałby obowiązek, czy też uprawnienie organu egzekucyjnego do badania jakichkolwiek przesłanek (poza formalnymi) od których uzależnione byłoby wszczęcie egzekucji. Jedyne uwarunkowanie wszczęcia postępowania egzekucyjnego od upływu terminu, przewidziane zostało w art. 15 § 1 u.p.e.a. W przepisie tym wskazano, iż postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Inna możliwość odsunięcia w czasie momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie została przewidziana. W szczególności z żadnego przepisu nie wynika, aby organ administracyjny miał możliwość dokonania badania przesłanek, które doprowadziły do powstania zaległości.

Zauważyć należy, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] marca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję wymierzającą Skarżącej karę pieniężną była ostateczna, a tym samym podlegała wykonaniu. Do podjęcia czynności zmierzających do wyegzekwowania jej wykonania zobowiązuje wierzyciela art. 6 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. W doktrynie i orzecznictwie wywodzi się z tego przepisu istnienie zasady prawnego obowiązku wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Przyjmuje się, że zasada ta polega na tym, że jeżeli zobowiązany nie wykona obowiązku dobrowolnie, wierzyciel musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Za uchylanie od wykonania obowiązku uznaje się przy tym niepodjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do jego wykonania, w przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym – nie wywiązanie się z niego w terminie płatności. Wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie zależy od jego woli (por. wyroki NSA: z 19 listopada 2010 r. II FSK 1957/10; z 9 lutego 2011 r., II FSK 1604/09, z 18 listopada 2011 r. II OSK 1663/10, z 16 kwietnia 2013 r. II FSK 1690/11).

W ocenie Sądu, za niezasadny uznać należy podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 61a § 1 K.p.a. Przepis ten obliguje organ do odmowy wszczęcia postępowania, gdy postępowanie nie może być wszczęte z "innych uzasadnionych przyczyn" niż wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania – przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania przez organ (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11). Sąd zauważa, iż organ zasadnie przyjął, że postępowanie nie mogło być wszczęte "z innych uzasadnionych przyczyn". Organ nie mógł bowiem rozpoznać żądania niewszczynania postępowania egzekucyjnego, z uwagi na brak adekwatnej podstawy prawnej do rozpoznania tego żądania (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 461/10).

Inaczej natomiast sytuacja ta mogłaby wyglądać, gdyby przedmiotowy wniosek został złożony już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Wówczas organ egzekucyjny byłby obowiązany do podjęcia działań w celu zakwalifikowania wniosku Skarżącej, do jednego z przysługujących jej w postępowaniu egzekucyjnym, środków zaskarżenia lub wniosków.

Końcowo, odnosząc się do uzasadnienia skargi i sformułowanych w nim zarzutów Sąd zauważa, że zarzuty te dotyczą zasadności wymierzenia skarżącej kary pieniężnej. Natomiast w rozpoznawanej sprawie kontroli legalności podlega postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zaniechania wszczynania postępowania egzekucyjnego.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Z powołanego przepisu wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy. W tym znaczeniu przedmiot postępowania przed sądem administracyjnym wyznaczony jest zakresem stosunku administracyjnego tj. jego elementami podmiotowymi oraz przedmiotowymi: podstawą faktyczną i prawną (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 654/96, publ. OSP 1999/1/51 z glosą B. Adamiak). Wykluczyć wobec tego należy możliwość kontrolowania przez sąd administracyjny innego, niż zaskarżone do tego sądu rozstrzygnięcie, jeżeli tak opisana tożsamość podmiotowa

i przedmiotowa nie zachodzi. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza bowiem, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Mając powyższe na względzie przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie mogła być kontrola zgodności z prawem decyzji wymierzającej Skarżącej karę pieniężną.

W konsekwencji sformułowane w tym zakresie zarzuty pozostają poza rozważaniami Sądu.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę w całości.

Inne orzeczenia