Postanowienie WSA z dnia 26.09.2011 sygn. I SA/Wr 1257/11

Sygrantura: I SA/Wr 1257/11
Wydane przez: Wojewódzki Sąd Administracyjny
Z dnia: 2011-09-26
Skład: Michał Kazek (sprawozdawca, przewodniczący)

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 26 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku od gier z tytułu użytkowania automatów o niskich wygranych za listopad 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

W sprawie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.831 zł skarżąca spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A" z siedzibą we W., reprezentowana w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przez doradcę podatkowego, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania wskazała, że w trudnej sytuacji finansowej ("na skraju bankructwa") znalazła się, mimo rosnących na przestrzeni wcześniejszych lat wyników finansowych (zysk za lata poprzedzające rok 2009 w kwocie prawie 4.000.000 zł), na skutek działania organów państwowych, które doprowadziły do "zaniku branży" i poniesienia straty z jej działalności w latach 2009 i 2010 w kwocie 3.047.557,37 zł. Nadmieniła, że skutkiem działania organów administracji państwowej liczba posiadanych przez spółkę i generujących zyski automatów do gry spadła z 685 na koniec 2009 r. do 68 na koniec roku 2010. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskodawca podał wysokość swojego kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych – 1.968.000 zł, wartość swoich środków trwałych – 1.095.835,44 zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu – 3.047.557,37 zł oraz stan rachunku bankowego – 752,45 zł

Mając na uwadze, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w dniu 24 sierpnia 2011 r. doręczono skarżącej spółce, na zarządzenie referendarza sądowego, wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca spółka w piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2011 r. sformułowała żądanie rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie dokumentacji załączonej do sprawy o sygn. akt I SA/Wr 1225/11.

W związku z tym wnioskiem, w oparciu o dokumenty przesłane do akt sprawy o sygn. I SA/Wr 1225/11 referendarz sądowy ustalił, ponad wcześniej podane informacje, że w latach 2009 i 2010 skarżąca spółka osiągnęła odpowiednio dochód w kwocie 1.473.619,59 zł i stratę w kwocie 739.076,30 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 53.405.869,09 zł i 8.547.841,38zł), w czwartym kwartale roku 2010 dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio 1.188.138 zł, w pierwszym i drugim kwartale 2011 r. - o wartości odpowiednio 1.649.378 zł i 1.323.446 zł, natomiast wedle bilansu na dzień 31 grudnia 2010 r. spółka realizuje inwestycje krótkoterminowe o wartości 804.063,02 zł, posiada aktywa trwałe o wartości 1.113.722,83 zł oraz aktywa obrotowe o wartości 3.880.342,54zł, natomiast jej pasywa na dzień 31 grudnia 2010 r. wyniosły łącznie 4.994.065,37 zł (w porównaniu z ich wartością na dzień 31 grudnia 2009 r. – 8.401.689,80 zł). W okresie od dnia 30 kwietnia do dnia 13 lipca 2011 r. saldo rachunku bankowego spółki oscylowało w przedziale od 30.000 zł do 213.651,11 zł. W marcu, kwietniu i maju 2011 r. skarżąca spółka zadeklarowała podatek od gier do zapłaty w kwocie odpowiednio 47.120 zł, 46.332 zł i 47.414 zł. Skarżąca przedstawiła również zestawienie ponoszonych przez siebie kosztów pracowniczych.

Z urzędu wskazać należy, że w sprawach aktualnie zawisłych przed Sądem ze skarg "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. pod sygn. akt I SA/Wr 38/11, I SA/Wr 92/11, I SA/Wr 93/11, I SA/Wr 226/11, I SA/Wr 226/11, I SA/Wr 290/11, I SA/Wr 327/11, I SA/Wr 558/11, I SA/Wr 1020/11, I SA/Wr 1225/11, I SA/Wr 1257/11, I SA/Wr 1397/11 i I SA/Wr 1417/11 skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w łącznej kwocie 23.288 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),

prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2) cyt. wyżej przepisu).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.

W tym miejscu należy stwierdzić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania publicznoprawne i cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie jest obecnie zdolna wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że spółka taką zdolność posiada i to w zakresie kosztów sądowych ciążących na niej we wszystkich sprawach zawisłych przed Sądem, wszczętych jej skargami.

Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim fakt dalszego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej na dużą, wynikająca z przedłożonych kserokopii kwartalnych deklaracji VAT skalę, która nie znajduje jednak odzwierciedlenia w obrotach na jej rachunku bankowym w drugim kwartale roku 2011. Skoro strona postępowania sądowoadministracyjnego wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykazała dokonywanie dostaw towarów i świadczenie usług, za które otrzymała zapłatę w kwocie 1.649.378 zł i 1.323.446 zł (odpowiednio w pierwszym i drugim kwartale roku 2011), tzn. że była i nadal jest w posiadaniu kwoty pieniężnej koniecznej do uiszczenia aktualnie wymaganych od niej kosztów sądowych, wykluczona zostaje realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dane wynikające z ww. deklaracji wnioskodawcy świadczą bowiem, że dysponuje on w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej takimi środkami. Potwierdza to stan rachunku bankowego wnioskodawcy, ustalony na podstawie przesłanych do akt sprawy wyciągów.

Wobec takich stwierdzeń nieuzasadnione było dalsze badanie wystąpienia w stanie faktycznym, wynikającym z oświadczeń i dokumentów złożonych przez spółkę, przesłanki zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych związanych z jej udziałem w tym postępowaniu. Zdaniem referendarza sądowego posiadanie środków pieniężnych przekraczających wysokość kosztów sądowych w danej sprawie sądowoadministracyjnej pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne powody przeznaczenia posiadanych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Tymczasem w sprawie skarżąca spółka takich okoliczności nie przedstawiła. Nie stanowi zaś takiej okoliczności wskazane w toku postępowania ponoszenie kosztów związanych z prowadzeniem przez stronę skarżącą działalności gospodarczej, w tym ciężarów fiskalnych i kosztów pracowniczych. Jak bowiem wynika ze złożonych dokumentów mimo ujemnego wyniku finansowego za ostatni rok obrotowy realizuje ona inwestycje o wartości 804.063,02 zł. Świadczy to o dysponowaniu przez nią wolnymi środkami pieniężnymi, co należy podkreślić, ponad wpłacane kwoty podatku i regulowane koszty pracownicze, w kwocie wielokrotnie przewyższającej koszty sądowe obecnie należne we wszystkich ww. sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnymi we Wrocławiu, i to pomimo pogorszenia się jej sytuacji finansowej.

Nadto wskazać trzeba, iż aktualna sytuacja finansowa spółki, aczkolwiek niełatwa, nie pozwala na przyjęcie, iż uzasadnia ona uwzględnienie jej wniosku. W sprawie nie może mieć bowiem decydującego znaczenia ujemny wynik działalności gospodarczej spółki w ostatnim okresie rozliczeniowym, jako że uczestniczenie w obrocie gospodarczym nie zakłada uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego w każdym okresie rozliczeniowym. Nadto wyniki finansowe skarżącej spółki w latach poprzednich pozwalały na poczynienie oszczędności z przeznaczeniem na koszty bieżącej działalności spółki w latach następnych, do których zaliczyć koszty prowadzonych przez nią sporów prawnych (sądowych).

Na marginesie powyższych stwierdzeń zauważyć winno się, że to strona skarżąca samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie wpisu sądowego od skargi.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.

Inne orzeczenia