Postanowienie NSA z dnia 25.01.2019 sygn. I GZ 500/18

Sygrantura: I GZ 500/18
Wydane przez: Naczelny Sąd Administracyjny
Z dnia: 2019-01-25
Skład: Hanna Kamińska (sprawozdawca, przewodniczący)

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 297/18 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w R. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku i przekazać w zakresie kosztów postępowania sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 297/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w R. z 20 lutego 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję, w pkt 2 zasądził od organu na rzecz strony skarżącej [...] kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi [...] jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w R. z dnia 20 lutego 2018 r., którą stwierdzono uchybienie przez Syndyka terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w P.

W uzasadnieniu wyroku w odniesieniu do kosztów Sąd I instancji wskazał, że orzekł o nich po myśli art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej: p.p.s.a.).

W zażaleniu na powyższe postanowienie Syndyk, zawarte w pkt II wyroku skarżąca wskazała, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a mianowicie:

a) art. 200 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na braku przyznania skarżącemu pełnych kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw;

b) § 15 ust. 1 - 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie poprzez jego niezastosowanie polegające na zasądzeniu tytułem zastępstwa procesowego kwoty w wysokości 240 zł zamiast stawki minimalne, tj. 480 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o kosztach zgodnie z normami przepisanymi oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania za II instancję w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie argumenty w nim zawarte zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Natomiast stosownie do art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (§ 1). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2).

Z powyższych uregulowań wynika, że zwrot kosztów postępowania musi nastąpić w "niezbędnym" zakresie. Jednakże Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie wskazał jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania także art. 206 p.p.s.a. Stosownie do treści tego ostatniego przepisu sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 p.p.s.a. w przywołanym brzmieniu obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r., został bowiem zmieniony przez art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658 – dalej ustawa nowelizująca). Zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej przepis art. 206 p.p.s.a. w nowym w brzmieniu stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie tejże ustawy. W tym nowym stanie prawnym możliwość uznania przez sąd, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest już uzależniona od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Oznacza to, że pojęcie "uzasadnionych przypadków", o którym stanowił (w poprzednim brzmieniu) i nadal stanowi art. 206 p.p.s.a. nie jest już immanentnie związane przypadkiem częściowego uwzględnienia skargi przez sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając orzeczenie WSA w Rzeszowie z dnia 9 października 2018 r. w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego, miał na względzie, że stosując art. 206 p.p.s.a. Sąd I instancji przede wszystkim zobligowany jest do zawarcia w tej kwestii stosownego rozstrzygnięcia dotyczącego kosztów postępowania. Powyższe zwłaszcza jeżeli odstępuje w części od zasądzenia kosztów postępowania na podstawie ww. przepisu. Z tą ostatnią sytuacją mamy do czynienia w sprawie. WSA oparł rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów wyłącznie o art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Takie uzasadnienie nie koresponduje z pkt 2 sentencji zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, w której wysokość kosztów sądowych to 357 zł. Ponadto WSA zobowiązany jest nie tylko do wskazania w uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania sądowego podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ale też jej wyjaśnienia. W sytuacji stosowania art. 206 p.p.s.a. Sąd I instancji zobowiązany jest nie tylko wyjaśnić dlaczego zdecydował się skorzystać z tej instytucji, ale również wyjaśnić sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi. Wprawdzie treść art. 206 p.p.s.a. pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (por. NSA z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie wyroku Sądu I instancji w zakresie zastosowania w sprawie art. 206 p.p.s.a. powyższych wymogów nie spełnia, gdyż w żaden sposób nie wyjaśnia jak obliczono zasądzoną kwotę. WSA nie wyjaśnił dlaczego w takim zakresie ograniczył skarżącemu zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego, w sytuacji gdy stronie skarżącej, stosownie do art. 200 p.p.s.a, należy się zwrot kwoty wpisu od skargi, kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od pełnomocnictwa. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenie nie wynika jakie przesłanki miały wpływ na ustalenie wysokości kosztów postępowania sądowego.

Ustawa nie wskazuje wprost metody "miarkowania", a jedynie dopuszcza możliwość jej zastosowania przez Sąd w uzasadnionych przypadkach, co oznacza, że w sytuacji zastosowania art. 206 p.p.s.a. szczególnie dokładnie wyjaśnić należy stronie skarżącej metodę i powody obniżenia kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Ponownie rozpoznając kwestię zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, Sąd I instancji wyjaśni szczegółowo sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi. Sąd będzie miał też na uwadze, że miarkowanie zwrotu kosztów postępowania należy godzić z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.

Zważywszy na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Inne orzeczenia