Wyrok NSA z dnia 17.04.2012 sygn. II OSK 169/11

Sygrantura: II OSK 169/11
Wydane przez: Naczelny Sąd Administracyjny
Z dnia: 2012-04-17
Skład: Anna Żak (sprawozdawca), Maria Czapska - Górnikiewicz , Roman Hauser (przewodniczący)

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz sędzia del. NSA Anna Żak /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 854/10 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok i decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz R. M. kwotę 1.500,00 (tysiąc pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

II OSK 169/11

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 30 września 2010r. w sprawie sygn. akt II SA/Kr 854/10 oddalił skargę R. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2010r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie wykonania robót budowlanych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek R. M., który zgłosił zamiar wykonania robót budowlanych polegających na instalacji stacji transformatorowej 15/0,4 kV wnętrzowej w układzie rozdzielni wraz z budową instalacji rozdzielczej w budynku zlokalizowanym na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K.

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia [...].12.2009r. wniósł sprzeciw wobec realizacji przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zakres zgłaszanych robót budowlanych nie mieści się w katalogu robót zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę określonych w art. 29 i art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2010r.,nr 243,poz.1623), dalej powoływanej jako Prawo budowlane. W ocenie organu planowana inwestycja, polegająca na budowie wewnętrznej instalacji nie może być zakwalifikowana w myśl art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego, jako instalowanie urządzenia na obiekcie budowlanym, nie wymagającego pozwolenia na budowę.

Od decyzji tej pełnomocnik strony złożył odwołanie, w którym zakwestionował prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ I instancji, jednocześnie podniósł, że przedmiotowa stacja transformatorowa stanowi urządzenie w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, które zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 15 w/w ustawy, może być zrealizowane w oparciu o zgłoszenie.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] maja 2010r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, iż zgłoszono zamiar wykonania wewnątrz budynku stacji transformatorowej i instalacji rozdzielczej. W art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego, ustawodawca zwolnił z tego obowiązku instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych. Oznacza to, iż wszystkie pozostałe instalacje w budynku nie mogą być realizowane w oparciu o zgłoszenie.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy wytknął stronie reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego uchybienia formalne zgłoszenia.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, R. M., zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] grudnia 2009r. pomimo istnienia przesłanek do jej uchylenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną konstrukcję uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, art. 10 § 1 k.p.a. poprzez rezygnację z realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, art. 11 k.p.a. poprzez rezygnację z realizacji zasady przekonywania, oraz art. 8 k.p.a. przez niewłaściwą realizację zasady pogłębiania zaufania obywatel ido organów Państwa.

W uzasadnieniu skargi zarzucono orzekającym w sprawie organom administracyjnym brak prawidłowej kwalifikacji stacji transformatorowej. Według skarżącego, projektowana stancja transformatorowa jest urządzeniem, które po zainstalowaniu stanowiłoby część obiektu budowlanego i które zapewnić ma możliwość korzystania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Instalacja takiego urządzenia w świetle art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego nie podlega obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę wyjaśniając, że zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Od zasady tej ustawodawca dopuścił wyjątki, wymieniając enumeratywnie w art. 29 Prawa budowlanego obiekty budowlane oraz roboty budowlane, na których budowę nie jest wymagane pozwolenie, a także wskazując w art. 30 ust. 1 te z nich, które mogą być realizowane po wcześniejszym zgłoszeniu właściwemu organowi. Zawarty w przepisie art. 29 Prawa budowlanego katalog stanowi zbiór zamknięty. Oznacza to, że tylko budowa tych obiektów i tylko te roboty budowlane są wyłączone spod działania ogólnej zasady, zawartej w art. 28 Prawa budowlanego. Niedopuszczalne jest stosowanie w stosunku do listy z art. 29 wykładni rozszerzającej. Powołując się na orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych Sąd wskazał, że od zasady, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę ustawodawca w art. 29-31 Prawa budowlanego przewidział wyjątki, które co istotne, są jedynymi odstępstwami od wskazanej wyżej reguły. Wyjątki te mają charakter katalogu zamkniętego i niedopuszczalne jest stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż przesłanki te muszą zostać spełnione łącznie, tj. niespełnienie którejkolwiek z nich decyduje o tym, że przepis nie może zostać zastosowany. Sąd podkreślił, że wskazane w tym artykule zwolnienie od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dotyczy wyłącznie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiekcie budowlanym, a nie w obiekcie budowlanym. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy w pełni uznały planowane zamierzenie za instalowanie urządzenia. Jednak objęta wnioskiem inwestycja polegać miała na wykonaniu instalacji stacji transformatorowej oraz instalacji rozdzielczej wewnątrz budynku. Przeprowadzając wnioskowanie a contrario Sąd uznał, że instalowanie urządzeń wewnątrz budynku nie objęte jest dyspozycją przepisu art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego, a zatem nie może on być zastosowany w przedmiotowej sprawie. W konsekwencji wniesienie przez organ administracyjny sprzeciwu w przedmiotowej sprawie jest uzasadnione, bowiem instalacja ta, nie objęta katalogiem zawartym w art. 29 i 30 ustawy prawo budowlane wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Sąd stwierdził, że zasadne są również wskazane przez organ II instancji zarzuty w przedmiocie oświadczenia inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane m.in. wskazał, że spółka cywilna nie jest osobą prawną, tym samym wnioskodawca nie może reprezentować spółki cywilnej jako osoby prawnej, a jedynie poszczególnych jej wspólników. Jednakże kwestia tych uchybień nie wpływa na sam wynik sprawy.

Za nietrafnie Sąd pierwszej instancji uznał zarzuty o charakterze procesowym stwierdzając, że skarga nie zawiera żadnych argumentów, które mogłyby wskazywać na naruszenie powołanych w niej przepisów k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego w dniu jej wydania prawa i na podstawie art.151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 2012.270 j.t.),dalej powoływanej jako p.p.s.a. oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł R. M. zarzucając:

- niewłaściwą wykładnię art.29 ust.2 pkt 15 oraz art.3 pkt 9 Prawa budowlanego polegająca na przyjęciu, że konieczne jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę dla robót budowlanych polegających na instalacji urządzenia technicznego w obiekcie budowlanym,

- naruszeniu art. 145 § 1 pkt a i c p.p.s.a. poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji organów architektoniczno-budowlnych pomimo istnienia przesłanek do ich uchylenia oraz naruszenia art.151 p.p.s.a poprzez oddalenie skargi mimo istnienia przesłanek do jej uwzględnienia,

-naruszenie art.135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w sposób mający wpływ na wynik sprawy poprzez nierozpatrzenie wszystkich zarzutów skargi.

W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że Sąd naruszył prawo materialne przez błędną wykładnię art.29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego pomijając, że planowana stacja transformatorowa jest również urządzeniem budowlanym wskazanym w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego tj urządzeniem technicznym związanym z obiektem budowlanym zapewniającym możliwość korzystania z obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Powołując się na doktrynę oraz orzeczenie NSA z dnia 19 czerwca 2009r. sygn. akt II OSK 1000/08, skarżący wskazał, że projektowana stacja jest urządzeniem budowlanym, które po zainstalowaniu stanowiłoby część obiektu budowlanego zapewniające możliwość korzystania z tego obiektu zgodnie z przeznaczeniem. Instalacja takiego urządzenia nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Skarżący podniósł, że organ pierwszej instancji nie rozważył na czym będzie polegała instalacja stacji transformatorowej wnętrzowej, zdaniem skarżącego będzie to czynność o charakterze technicznym polegająca na instalacji podzespołów stacji transformatorowej w istniejącym budynku. Następnie skarżący stwierdził, że Sąd odnosząc się do zarzutów dotyczących uchybień przepisom postępowania administracyjnego ograniczył się do stwierdzenia, że zarzuty te nie są trafne, tymczasem w skardze do Sądu pierwszej instancji zostały podniesione zarzuty, których uwzględnienie pociągałoby za sobą konieczność uchylenia decyzji. Autor skargi kasacyjnej powołał się tu na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego , np. w sprawie II FSK 1125/07, w którym podkreślano m.in, że nie można uznać za zgodne z prawem orzeczenia sądu pierwszej instancji jeżeli nie uwzględnia ono uchybień procesowych popełnionych w postępowaniu administracyjnym, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Z uwagi na to, że przesłanki nieważności w niniejszej sprawie nie występują, należało ograniczyć się do rozważenia zarzutów podstaw kasacji.

Skarga kasacyjna złożona w tej sprawie opiera się na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Tym samym, wobec wystąpienia obu podstaw z art. 174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej.

Zgodnie z treścią art.174 pkt.2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania i zarzucając, że Sąd pierwszej instancji nie rozważył wszystkich zarzutów skargi, na stronie skarżącej kasacyjnie ciąży obowiązek wykazania, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wielu orzeczeniach NSA wyjaśniał, ze w ramach przesłanki określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący musi powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia (por.wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011r sygn.akt II OSK 200/10 -LEX nr 952998, wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011 sygn.akt I OSK 487/10 LEX nr 1070834). Tymczasem skarżący kasacyjnie podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art.135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) poprzez nierozpatrzenie wszystkich zarzutów skargi, nie wykazał takiego wpływu zarzucanych naruszeń na wynik sprawy, choć sam powołał w uzasadnieniu skargi kasacyjnej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których Sąd ten podkreślał, że dla skuteczności skargi kasacyjnej konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienia procesowe mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania temu wymogowi nie sprostał. Z tego też względu ten zarzut skargi kasacyjnej nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Przechodząc do podnoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt a i c p.p.s.a. oraz art.151 p.p.s.a., który to zarzut jest ściśle związany z podnoszonym zarzutem naruszenia prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 29 ust. 2 pkt 15 i art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego stwierdzić należy, że jest on trafny.

Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, że istota niniejszej sprawy, co wynika również z uzasadnienia skargi kasacyjnej, sprowadza się do ustalenia, czy będąca przedmiotem postępowania wnętrzowa stacja transformatorowa wymaga dla jej realizacji w pomieszczeniach istniejącego już budynku, uzyskania uprzednio decyzji o pozwoleniu na budowę. Uznanie, że wskazana powyżej stacja nie wymaga takiej decyzji daje podstawę do uznania zgłoszonego przez organ sprzeciwu za niezgodny z prawem.

Zgodnie z treścią art. 3 pkt. 9 Prawa budowlanego pod pojęciem urządzenia budowlanego należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.

Z akt sprawy wynika, ze inwestor zgłosił zamiar wykonania robót w postaci instalacji stacji transformatorowej wnętrzowej w układzie rozdzielni wraz z budową instalacji rozdzielczej. Określił, że stacja ta ma być zainstalowana w istniejącym budynku na poziomie piwnic. Realizacja tej stacji nie pociąga za sobą konieczności podjęcia robót budowlanych, które powodowałyby zmianę charakterystycznych parametrów budynku. Inwestor wskazał, że stacja ta ma być elementem przyłącza elektroenergetycznego i zapewni możliwość użytkowania budynku zgodnie z jego przeznaczeniem. W stacji przewidziany jest montaż transformatora w wykonaniu fabrycznym, a podstawowe parametry urządzenia wskazane zostały w warunkach przyłączenia określonych przez zakład energetyczny.

Powyższy obiekt niewątpliwie spełnia wymogi określone w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, ponieważ jest urządzeniem technicznym zapewniającym możliwość użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem tj. zapewnia rozdzielenie energii elektrycznej przy różnych poziomach napięć do budynku. Podkreślić należy, że związanie urządzenia z obiektem oznacza przede wszystkim związanie w sensie funkcjonalnym, tym samym do urządzeń budowlanych należą z całą pewnością urządzenia służące zaopatrzeniu obiektu w wodę, energię elektryczną itp.

W przedmiotowej sprawie nie ma zatem wątpliwości, że wnętrzowa stacja transformatorowa jest niezbędna do funkcjonowania budynku zgodnie z jego przeznaczeniem. Stacja ta ma być zainstalowana w pomieszczeniach piwnic istniejącego już budynku. Powyższe okoliczności wskazują na to,, że stacja ta jest urządzeniem technicznym w rozumieniu art.3 pkt 9 Prawa budowlanego. Tak również oceniły te stację organy orzekające w sprawie i Sąd pierwszej instancji wobec czego nie można w tym zakresie zarzucić im błędnej wykładni w/w przepisu.

Sąd pierwszej instancji zaakceptował jednak stanowisko orzekających w sprawie organów uznając, że realizacja tego urządzenia tj. wnętrzowej stacji transformatorowej wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazał, że z art. 29 ust.2 pkt 15 Prawa budowlanego wynika, iż pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych. Przeprowadzając wnioskowanie a contrario wywiódł, że skoro instalowanie urządzeń wewnątrz budynku nie jest objęte dyspozycją powołanego przepisu to wniesienie sprzeciwu było uzasadnione, ponieważ instalacja ta nie objęta katalogiem zawartym w art. 29 i 30 Prawa budowlanego wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.

Pomijając już fakt, że w dacie orzekania przez organ II instancji przepis art.29 ust.2 pkt 15 Prawa budowlanego miał inne brzmienie, niż podane przez Sąd pierwszej instancji – stanowił, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych

(ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane Dz.U.2006.156.1118 j.t.) – to z wyżej prezentowanym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji w okolicznościach tej sprawy nie można się zgodzić.

O tym, czy po stronie inwestora istnieje obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, czy też dokonania zgłoszenia, decyduje przede wszystkim kwalifikacja zamierzonych robót budowlanych. Jak wynika z akt sprawy, inwestor ma zamiar zainstalować stację transformatorową w piwnicach istniejącego w centrum Krakowa budynku, a nie we wznoszonym w tym celu oddzielnym budynku. Realizacja tej stacji transformatorowej nie zmieni charakterystycznych parametrów budynku ani jego parametrów użytkowych. Zainstalowanie wnętrzowej stacji transformatorowej nie jest więc ani budową, ani przebudową obiektu budowlanego, sprowadza się do wykonania w pomieszczeniach budynku czynności o charakterze technicznym mających na celu połączenie różnych elementów, podzespołów w jedną całość i uzyskania użytecznej dla obiektu budowlanego konstrukcji. Z tych względów na jej wykonanie w istniejącym już budynku nie jest konieczne uzyskanie pozwolenia na budowę ani też dokonanie zgłoszenia zamiaru jej wykonania. Wobec tego brak było podstaw do wniesienia przez organ sprzeciwu do zgłoszonego zamiaru jej instalacji.

Z powyższych rozważań wynika, że w rozpoznawanej sprawie doszło jedynie do naruszenia prawa materialnego, co stosownie do art.188 p.p.s.a. uprawnia Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona przed Sądem pierwszej instancji decyzja Wojewody Małopolskiego i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Krakowa zostały wydane z istotnym dla wyniku sprawy naruszeniem art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego. Przyjęta błędna wykładnia tego przepisu doprowadziła do wadliwego uznania, że realizacja przedmiotowej stacji wymaga uzyskania pozwolenia na budowę i w konsekwencji do wydania na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego decyzji zawierającej sprzeciw. Decyzje organów obu instancji powinny być zatem uchylone a podstawą uwzględnienia skargi jest w tej sytuacji art.145 § 1 pkt.1 lit a w zw. z art.135 p.p.s.a. W tych okolicznościach po usunięciu z obrotu prawnego w/w decyzji Wojewody Małopolskiego i Prezydenta Miasta Krakowa brak jest podstaw do podejmowania w tej sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie instalacji stacji transformatorowej wnętrzowej w budynku położonym przy ul. [...] w K.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie powołanych przepisów uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji oraz zaskarżoną przed nim decyzję Wojewody Małopolskiego i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Krakowa. Na podstawie art.203 pkt 1, art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania sądowego za obie instancje.

Inne orzeczenia